‫مخفی شده میان سرزمین های ‫دوردست و فراموش شده،
بزرگترین حجم آبی در سیاره است که محصور در خشکی ست.
‫دریای خزر.
‫در قلب یکی از باستانی ترین بخش های،
‫متمدن جهان.
‫این منطقه خانه تعدادی از ‫خاص ترین، زیرک ترین،
‫و کهن ترین گونه های حیوانی کره زمین است.
‫این قالیچه هزار رنگ، به تنوع،
‫موجودات مختلفی است که ‫بر روی آن زندگی می کنند.
‫چگونگی شروع این مهد زندگی بی نظیر،
‫و ادامه شکوفایی آن،
‫رمز و راز جادویی آن را بیشتر می کند.
‫دریای خزر ‫مهد مخفی شده
‫دریای خزر با مساحتی بالغ بر ‫370 هزار متر مربع،
‫از مجموع تمام دریاچه های آمریکا ‫بزرگ تر است.
‫در واقع این دریاچه ‫از بسیاری از کشورها نیز بزرگ تر است.
‫وسعت این دریاچه به حدی است ‫که برای 5 کشور مجاور،
‫7هزار متر خط ساحلی فراهم می کند.
‫با ایران در جنوب،
‫روسیه در شمال،
‫آذربایجان غرب،
‫قزاقستان و ترکمنستان در شرق.
‫خزر به مانند مهدی در چهارراه فرهنگ هاست.
‫در اینجاست که شرق و غرب ‫با هم برخورد می کنند.
‫از قلل کوهستانی با عظمت،
‫تا استپ های وسیع،
‫بیابان های نه چندان مهمان نواز،
‫و تالاب های پر آب،
‫این مسکن فراموش شده ‫میزبان برخی از قدیمی ترین،
‫ گونه های جانوری کره خاکی است و،
‫برای تعداد از نادرترین حیوانات، ‫چالش های جدیدی می آفریند.
‫در دنیای تناقض ها،
‫همه چیز آنگونه که به نظر می رسد، نیست.
‫جایی که برترین شکارچیان ‫در تقلا برای بقا هستند،
‫و ضعیف ترین حیوانات ‫به راحتی مستولی می شوند.
‫دریای خزر از سمت غرب به،
‫رشته کوه قفقاز تکیه زده است.
‫این کوهستان به ارتفاع 6 هزار متر،
‫و طول 1 کیلومتر،
‫کشورهای خاورمیانه را از همسایه شمالیشان،
‫روسیه، جدا می کند.
‫این کوهستان حدود 5/30 میلیون ‫سال پیش شکل گرفته؛
‫هنگامی که صفحه های قاره ایی ‫عربستان و اوراسیا،
‫با هم برخورد کردند و زمین را ‫مجبور به حرکت به سمت آسمان کردند.
‫در سرمای شدید زمستان،
‫دما تا منفی 30درجه سانتیگراد می رسد.
‫این شرایط مهارت های بقا را ‫به شدت در بوته آزمایش قرار می دهد.
‫در نگاه اول، ‫شاید اینگونه به نظر برسد که،
‫این کوهستان های غول آسا خالی از سکنه هستند،
‫اما آنها پناهگاهی برای گروهی ‫مرموز از پستانداران فراهم می کنند،
‫که خود را برای تحمل ‫زمستان های طولانی و سرد، عادت داده اند.
‫این شکارچی نادر و گریزان از توجه،
‫که روزگاری به شدت در خطر انقراض بود،
‫بازگشتی شگفت انگیز داشته است.
‫جمعیت این حیوان در دهه 1950 ‫به 700 راس می رسید،
‫ولی طی 60 سال گذشته، ‫تعداد آنها 10برابر شده است.
‫سیاهگوش اوراسیایی از مناطق باز گریزان است،
‫و پوشش درختان متراکم را ترجیح می دهد.
‫همین مسئله جنگل های قفقاز را برای این ‫حیوان تبدیل به خانه ایی منحصر بفرد کرده است.
‫این سیاهگوش ماده به دنبال شکار است.
‫پنجه های بزرگ، گرد و پارومانند او ‫شبیه به کفش برفی عمل می کنند.
‫انگشت پاهای او از هم باز می شوند ‫تا وزنش را پخش کنند.
‫با وجود پاهای قدرتمند و کوتاه،
‫او به آسانی بر روی ‫زمین برفی لیز حرکت می کند.
‫4 بچه او در ماه مه به دنیا آمده اند،
‫و بدون او از اولین زمستانشان ‫جان سالم به در نخواهند برد.
‫او آنها را تا 10 ماهگی بزرگ می کند.
‫در این سن آنها مستقل خواهند شد و،
‫به تنهایی به دل طبیعت خواهند زد.
‫در اعماق زمستان، غذا نایاب است،
‫و اشتهای توله ها به سرعت رشد خودشان، ‫رشد می کند.
‫حالا وقت برای بازی هست،
‫ولی مدت زمان زیادی نمی کشد ‫که آنها دوباره گرسنه شوند.
‫مادر آنها به صورت خستگی ناپذیری ‫به دنبال غذا می گردد،
‫و بدون برگ درختان،
‫یا پوشش گیاهی برای پنهان شدن،
‫پنهان ماندن هنگام شکار،
‫نیازمند تمام مهارت ‫و فریبکاری او خواهد بود.
‫به خصوص که دیگر شکارچیان نیز ‫به دنبال غذا هستند.
‫در حالی که سیاهگوش یک شکارچی انفرادی است،
‫گرگ های خاکستری حیواناتی اجتماعی هستند،
‫و نظمی خلل ناپذیر دارند.
‫تعداد آنها بسته به محیط زندگی،
‫و همچنین در دسترس بودن شکار،
‫می تواند از 2 تا 30 قلاده باشد.
‫آنها که به مانند سیاهگوش به خوبی ‫در برابر زمستان مجهز شده اند،
‫لایه ایی ضخیم زیر پوست خود دارند،
‫که عایقی مناسب در برابر سرما است.
زمانی که قلمروی آنها همپوشانی پیدا می کند
‫سیاهگوش و گرگ ها ‫به دنبال شکارهای متفاوتی هستند.
‫گرگ ها به سراغ پستانداران بزرگ تر ‫مانند گوزن ها می روند،
‫و سیاهگوش مجبور به ‫انتخاب شکارهای کوچکتر می شود؛
‫مانند جانوران جونده و خرگوش ها.
‫اما گاهی اوقات بوی شکار تازه ‫بسیار وسوسه کننده است.
‫سلسله مراتب در هرم قدرت گروه،
‫مشخص می سازد که چه کسی اول غذا بخورد.
‫نر آلفا اطمینان حاصل می کند ‫که همه می دانند،
‫چه کسی رئیس است.
‫با گرسنگی توله ها،
‫سیاهگوش در نوبت است؛
‫بدون این که دیده و یا شنیده شود.
‫اما این گرگ ها چیزی برای ترسیدن از،
‫جاسوس گربه ای ندارند.
‫او ذهن خود را معطوف به غنیمت دیگری می کند.
‫در این کوهستان، کت سفید،
‫استتار بسیار مناسبی برای خرگوش صحرایی کوهی است،
‫ولی سیاهی روی گوش ها به او خیانت می کنند.
‫در حین حرکت، ‫او به راحتی قابل مشاهده است،
‫اما هنگامی که بی حرکت باقی می ماند،
‫پنهان در برف، ‫با یک پلک زدن گم خواهد شد.
‫حفظ عامل غافل گیری برای سیاهگوش ضروری است.
‫سیاهگوش به مانند دیگر اقوام ‫گربه ای خود سریع نیست،
‫و ترجیح می دهد به کمین شکار خود بنشیند،
‫تا این که انرژی اش را ‫در تعقیب و گریز تلف کند.
‫در زمین مسطح، سیاهگوش می تواند،
‫به سرعتی حدود 80 کیلومتر بر ساعت برسد.
‫اما در این دامنه ناهموار،
‫خرگوش می تواند به راحتی از او جلو بزند.
‫او متکی به ترکیبی از قدرت بینایی بالا،
‫و شنوایی تیز است.
‫او ارتعاشات صوتی را با پرزهای ‫بالای گوش خود متوجه می شود.
‫زمان بندی حیاتی است.
‫اینجا کشور گربه بزرگ است،
‫و با دهان هایی که گرسنه غذا هستند،
‫تنها یک نتیجه می تواند وجود داشته باشد.
‫اوایل آوریل است،
‫و زمستان طولانی مدت خزر، ‫به پایان دوره خود رسیده است.
‫با آب شدن یخ،
‫آب یخ کانال هایی را ‫از بین برف ها باز می کند.
‫قطرات آب خیلی زود تبدیل به جوی آب می شوند،
‫و به یکی از 130 شاخه فرعی که،
‫خزر را تغذیه می کنند، می پیوندند.
‫بزرگترین این شاخه های فرعی، ‫ولگای توانمند است.
‫این رودخانه بیش از سه هزار کیلومتر،
‫از عمق روسیه، جاری است.
‫ولگا به محض ورود به حاشیه شمالی خزر،
‫در صدها کانال تقسیم می شود.
‫حجم عظیمی از گل و لای مغذی ‫بر روی هم انباشته می شوند،
‫و دلتایی پهناور به وسعت 200 کیلومتر را پدید می آورند.
‫به راستی که رودخانه ولگا معمار این،
‫چشم انداز بارور است.
‫سیل سالیانه این تالاب ها،
‫پناهگاهی به دور از شلوغی برای حجم ‫گسترده ای از حیات وحش پدید می آورد.
‫ولگا سهمی 80 درصدی از تامین آب رودخانه ای به داخل خرز را دارد.
‫در حالی که اینجا را به نام دریا می شناسند،
‫از نظر فنی، خزر دریاچه ای عظیم است؛
‫چرا که جریان های آب طبیعی ندارد.
‫برعکس دیگر دریاچه ها، ‫آب این دریاچه تازه نیست،
‫بلکه به بدمزه ای و شوری دریاهای آزادی است،
‫که زمانی دریاچه به آنها متصل بود.
‫امروزه رودخانه ها شوری آب ‫دریاچه را رقیق می کنند؛
‫تا جایی که میانگین شوری آن،
‫دو سوم آب اقیانوسی است.
‫این شرایط خاص نه تنها اجازه زندگی به ‫گونه های زیست کننده در آب شور را می دهد،
‫بلکه میزبان گیاهان و ‫جانوران آب های تازه نیز هست.
‫و نی های شنی که در سواحل آن می رویند،
‫مکانی مناسب برای لانه سازی ‫بازدیدکنندگان بهاری فراهم می سازند.
‫بازدیدکنندگانی مانند چرخ ریسک تاب لانه.
‫این پرنده های کوچک با ظاهر عادی،
‫بسیار فریب کارتر از ‫چیزی هستند که به نظر می رسند.
‫یک معمار استاد مشغول ساخت پناهگاه خود،
‫بر لبه آب است.
‫آشیانه او که از موی حیوانات ‫و گیاهان نرم ساخته می شود،
‫برای تکمیل به سه هفته زمان نیاز دارد.
‫حلقه ای از فیبرهای به هم پیچیده ‫فوندانسیون را تشکیل می دهند،
‫و وزن آشیانه را تحمل می کنند.
‫در نیمه راه ساخت، ‫آشیانه به یک سبد می ماند.
‫ده روز بعد آشیانه او تکمیل است و،
‫به صورت شگفت انگیزی امن.
‫این آشیانه از یک تک شاخه آویزان است.
‫حیوان ماده ای که به قدر کافی ‫از مهارت او تحت تاثیر قرار گرفته،
‫با وی جفت می شود.
‫اما به محض ورود به آشیانه،
‫پرنده ماده دست به یک ‫تدبیر نیرنگ آمیز می زند.
‫او در آستر آشیانه ‫یک مهد پنهان به وجود می آورد،
‫و تخم هایش را یک به یک مخفی می کند.
‫ماده حقه باز نر را ‫به این باور می رساند که،
‫هنوز تخم نگذاشته،
‫تا پرنده نر او را ترک نکند.
‫سپس او تخم ها را آشکار کرده ‫و آشیانه را ترک می کند.
‫او پرنده نر را در وضعیتی دشوار ترک می کند،
‫و تمام وظایف والدینی را ‫به گردن او می اندازد.
‫با وجود فاصله 5 متری از زمین،
‫خوشبختانه آشیانه آنها از شر شکارچیانی که،
‫در زمین پرسه می زنند، در امان خواهد بود.
‫آشیانه توجه گربه مخفی دیگری را ‫به خود جلب کرده است.
‫با گوش های منگوله دار و دم کوتاه،
‫گربه جنگلی کمی کوچکتر از سیاهگوش است.
‫و نسبت خانوادگی بیشتری با گربه خانگی دارد.
‫این ها جزء اولین گربه هایی بودند ‫که اهلی شدند،
‫و حتی در کنار فراعنه مصر باستان،
‫مومیایی شده یافت شدند.
‫راه حلی چهار پا برای مشکل موش باستان.
‫آشیانه به نظر نزدیک می رسد،
‫اما در واقع دور از دسترس است.
‫بر خلاف نامشان،
‫گربه های جنگل معمولا ‫در جنگل زندگی نمی کنند.
‫آنها در سرتاسر خاور میانه یافت می شوند،
‫و چمنزارها و پوشش متراکم نی های شنی،
‫حاشیه ساحل را ترجیح می دهند.
‫جوندگان شکار معمول آنها هستند،
‫اما این شکارچی به صید دیگری چشم دارد.
‫یک بلدرچین.
‫یک فرار از روی خوش شانسی.
‫ظاهرا، در نهایت، ‫بلدرچین امروز در منوی غذا نیست.
‫از بین کانال های پیچیده، ‫کم عمق و پوشیده شده،
‫این چشم انداز سیل زده محیطی مناسب،
‫برای یک تخم ریز منزوی فراهم می کند.
‫با نزدیک شدن به شب،
‫سرودی ناهنجار سکوت را در هم می شکند.
‫قورباغه های مانداب، برای جذب یک جفت،
‫دست به تولید صداهای عاشقانه می زنند.
‫آنها بزرگترین قورباغه ها در اروپا هستند،
‫و قورباغه های ماده می توانند ‫به طول 17 سانتیمتر برسند.
‫هر دسته می تواند شامل هزار تخم باشد.
‫این تالاب های حاصلخیز مکانی مناسب برای،
‫تخم ریزی قورباغه های مانداب هستند.
‫تخم ها در عرض ده روز ‫تبدیل به بچه قورباغه می شوند.
‫اما بسیاری از این مرحله جلوتر نمی روند.
‫سوسک غواص بزرگ در آب کم عمق شکار می کند،
‫و بچه قورباغه ها غذای محبوب او هستند.
‫لارو سوسک ها شاید متفاوت به نظر برسند،
‫اما غریزه کشندگی والدینشان را ‫تمام و کمال دارند.
‫و تنها بچه قورباغه ها نیستند که ‫در معرض خطر قرار دارند.
‫نبود دندان، مانعی بر سر راه غذا خوردن ‫این حشره گرسنه نمی شود.
‫او از دندان نیش خود استفاده می کند،
‫تا در بدن شکار خود ‫سمی تباه کننده تزریق کند.
‫سوسک با تجزیه گوشت ماهی ها،
‫مایع باقیمانده را می مکد.
‫به این ترتیب چیزی از ماهی باقی نمی ماند ‫به جز یک پوسته خالی.
‫آن طرف هزارتوی کانال ها و تالاب ها،
‫آبی سطحی، به عمق تقریبا یک متر،
‫در محدوده ای 50 کیلومتری ‫در خزر گسترش یافته است.
‫این آب های کم عمق به آب های ‫عمیق تر می پیوندند،
‫و چیزی حدود هزار کیلومتر ‫در سمت شمال ایران گسترده می شوند.
‫ماهی های شورآبی مانند شاه ماهی،
‫قسمت مرکزی و جنوبی خزر را ‫در اختیار خود دارند.
‫در اینجا شوری آب چیزی حدود ‫یک سوم اقیانوس های باز است.
‫و آنها توجه برترین شکارچی،
‫دریای خزر را به خود جلب می کنند.
‫فک ها میلیون ها سال است که بعد از شکار،
‫کنار ساحل ماسه ای استراحت می کنند.
‫فک خزری جزء نوادگان فک حلقه دار،
‫قطب شمال است.
‫اینگونه فکر می شود که ‫زمانی آب های شمالگان،
‫و خزر به هم مربوط بودند،
‫و این امکان برای فک ها فراهم بود که،
‫به راحتی از شمال به جنوب بیایند.
‫آنها تنها پستاندارانی هستند ‫که اینجا زندگی می کنند.
‫پس در حالی که پسرعموهای قطبی آنها ‫اغلبا در نقش شکار ظاهر می شوند،
‫فک های خزری به صورت ناباورانه ای ‫در راس شکارچیان هستند.
‫بدون حضور کوسه ها و نهنگ ها،
‫یا هر گونه خطر دیگری، در دریای محصور،
‫آنها می توانند در امنیت کامل ‫و بدون هیچ گونه چالشی،
‫در راس هرم غذایی قرار بگیرند.
‫بزرگترین نگرانی آنها این است که جلوی،
‫پرنده های دریایی را ‫از دزدیدن ماهی ها بگیرند.
‫مسافران این جزایر ‫چلچله های دریایی خزر هستند.
‫بر خلاف نامشان،
‫چلچله های دریایی خزر ‫در همه جای دنیا یافت می شوند.
‫آنها در دسته های هزارتایی ‫در جزایر دوردست خزر،
‫برای تولید مثل، جمع می شوند.
‫صحنه برای غذاخوری دسته جمعی آماده است.
‫شاه ماهی ها پروتئین حیاتی را ‫تامین می کنند،
‫اما رقابت بسیار داغ است.
‫علی رغم این که غذا ‫برای خوردن بسیار کلفت است،
‫ولی همچنان جنگ پر شر و شوری ‫بر سر شام برقرار است.
‫اگر چه آنها در برابر همسایگان خود ‫کوتوله به حساب می آیند،
‫ولی فک های خزری نیز با حدود یک متر طول،
‫یکی از کوچک ترین ‫گونه های جانوری در جهان هستند.
‫علی رغم وجود رقابت شدید بر سر ماهی،
‫فک ها رابطه دوستانه ای با ‫مرغ های ماهی خوار دارند.
‫البته بیشتر اوقات.
‫اما چطور گونه ای از ماهیان آب های شور،
‫برای زندگی به این دریای محصور آمده اند؟
‫خزر باقیمانده یک دریای باستانی است،
‫و روزگاری به دیگر ‫اقیانوس های جهان متصل بود.
‫حدود پنج و نیم میلیون سال قبل،
‫هنگامی که کوه های قفقاز سر برآوردند،
‫پست بوم کاسپین شکل گرفت،
‫و سطح اقیانوس افت کرد و،
‫در نهایت این آب محصور شد.
‫در حال حاضر، ‫دریای خزر 27 متر پایین تر از سطح دریا است،
‫و با عدم دسترسی به شکارچیان اقیانوسی،
‫برخی گونه های باستانی ‫حدود میلیون ها سال است که،
‫در این آب ها زندگی می کنند.
‫شش گونه شناخته شده از،
‫خانواده ماهی خاویار ‫در این دریا زندگی می کنند.
‫از جمله شناخته شده ترین ‫ماهی های خاویار مثل روسی و بلوگا.
‫ماهی های خاویار تنها گونه بازمانده از ‫گروهی از ماهی های باستانی هستند،
‫که اجدادشان حدود 200 میلیون ‫سال پیش زندگی می کردند.
‫آنها از زمان دایناسورها ‫تنها اندکی تغییر کرده اند،
‫و عنوان فسیل زنده را برای خود کرده اند.
‫امروزه بیش از 90 درصد بازار ماهی خاویار،
‫در خزر متمرکز است.
‫بقای آنها نیز به لطف شرایط ‫و مهارت های آنها ممکن شده است.
‫این ماهی با استفاده از سبیلک خود ‫سخت پوستان را می یابد،
‫و با دهان بی دندانش ‫که به مانند سیفون عمل می کند،
‫غذا را از کف دریا می مکد.
‫علی رغم رشد تا حدود 5 متر،
‫و توانایی برای قورت دادن دیگر ماهی ها،
‫ماهی خاویار از میلیاردها پلانکتون،
‫حاضر در بستر دریا نیز تغذیه می کند.
‫و پلانکتون ها نقشی حیاتی در،
‫بوم شناسی منطقه ایفا می کنند.
‫طی میلیون ها سال، زوال ریزجانداران،
‫انباشته های سربی شکل داده است.
‫این امر تعدادی از بزرگترین اندوخته های،
‫سوخت فسیلی جهان را ‫در این منطقه خلق کرده است.
‫منطقه خزر به صورت تخمینی،
‫حدود 8 تریلیون متر مکعب گاز طبیعی،
‫و 48 میلیارد بشکه نفت در خود جای داده است.
‫واضح ترین مدرک از وجود سوخت فسیلی،
‫در زیر لایه روی خزر را می توان در،
‫مناطق ساحلی آذربایجان یافت.
‫گاز طبیعی از هزاران متر ‫پایین تر به سطح زمین می آید.
‫و با فوران کردن، از پوسته زیرین زمین،
‫گل شارهای بزرگی خلق می کنند.
‫از 800 آتشفشان گل در جهان،
‫نیمی از آنها در اطراف ‫سواحل خزر یافت می شوند.
‫و در عین ناباوری، آنها مکان هایی ‫برای جست و جو جهت غذا به وجود می آورند.
‫در جست و جو به دنبال آب، ‫برای فرو نشاندن عطش،
‫یک گودال گلی بسیار بیشتر از آن چیزی که،
‫این لاک پشت مهمیزدار فکر می کند، ‫ارمغان دارد.
‫آنها شناگران چندان ماهری نیستند،
‫ولی نسبت اندازه ریه به وزن حیوان،
‫به برخی گونه ها کمک می کند ‫تا شناور بمانند.
‫به این ترتیب امکان حرکت ‫به سمت محلی امن،
‫برای این خزنده بد ترکیب فراهم می شود.
‫زمین ناهموار سواحل غربی خزر،
‫امکان رویش مقدار زیادی گل و گیاه را ‫تا شمال منطقه فراهم می کند.
‫اینجا پست بوم کاسپین است؛
‫چمنزاری وسیع و لم یزرع که میزبان،
‫چیزی حدود سی سانتیمتر بارش سالیانه است.
‫اما در اوایل ماه مه،
‫آب حاصل از ذوب شدن یخ ها، زندگی را به،
‫این استپ خاکی برمی گرداند.
‫برای مدت کوتاهی در بهار،
‫همزمان با رویش خشخاش،
‫انفجار رنگ قرمز،
‫چشم انداز منطقه را تغییر می دهد؛
‫آنها در رقابت با زمان، ‫در حضور خورشیدی بی رحم هستند.
‫قبل از پژمرده شدن، ‫تبدیل آنها از گل به دانه،
‫تنها ده روز طول می کشد.
‫اما یک جونده خزه دار بیشترین بهره را،
‫از این حجم از گل می برد.
‫جربیل بزرگ ‫سه برابر بزرگتر از جربیل هایی است،
‫که به عنوان حیوان خانگی نگهداری می شوند.
‫به عنوان حفارانی بی نظیر،
‫آنها در هزارتویی از تونل های ‫زیرزمینی زندگی می کنند.
‫در منطقه ای به اندازه یک زمین فوتبال،
‫می توان به راحتی سه هزار نقب حفر کرد.
‫خشخاش غذای محبوب جریبل ها است.
‫و در عوض، مدفوع غنی آنها،
‫به خلق دانه ای بارور کمک می کند.
‫گل ها در کمتر از دو هفته پژمرده می شوند،
‫پس جربیل ماده به سرعت مشغول دروی گیاه است.
‫آنها از این گیاهان در یک گنجه،
‫خنک و مرطوب زیرزمینی نگهداری می کنند.
‫خانواده های جربیل بزرگ ‫در دخمه هایی وسیع زندگی می کنند.
‫آنها در طول تونل های سه هزار کیلومتری،
‫ اتاق هایی جدا برای ذخیره غذا و همچنین ‫پرورشگاه هایی مخفی دارند،
‫مادر آنها در این سنگرهای زیرزمینی ‫به آنها شیر می دهد.
‫اولین فرزند این موش ها، ‫به عنوان حیواناتی که
‫با تعداد بالا زاد و ولد می کنند، ‫در فوریه به دنیا می آید.
‫تا ماه ژوئن ‫جربیل بزرگ ماده دو اتاق دیگر را،
‫با چندین جفت بچه جربیل در هر کدام، ‫پر کرده است.
‫بر روی زمین، ‫گله های مهاجر مشغول کوچ فصلی،
‫از چراگاه های زمستانی در دشت ها،
‫به زمین های سبز تابستانی،
‫در استپ های پر از علف شمال قزاقستان هستند.
‫این ها کل ساگایی هستند،
‫که از آخرین عصر یخبندان ‫در این محل ها چرا می کنند.
‫آنها که همیشه در حرکت هستند،
‫می توانند در یک روز ‫حدود 115 کیلومتر راه بروند.
‫سر بزرگ و دماغ پیازی بسیار بزرگ،
‫که از روی دهان حیوان آویزان است،
‫نشانه های شناسایی این ‫موجود عجیب و غریب هستند.
‫اما این انطباق به دلایل خوبی رخ داده است.
‫بینی کل سایگا به او کمک می کند تا ‫طی کوچ تابستانی، گرد و خاک را فیلتر کند،
‫و هوا را در طول کوچ زمستانی، ‫قبل از رسیدن به ریه ها،
‫گرم می کند.
‫سایگاهای ماده که از پاییز آبستن هستند،
‫و از زمستان سخت جان سالم به در برده اند،
‫چیزی نمانده که ‫بچه های خود را به دنیا بیاورند.
‫تمام کل های ماده یک گله که معمولا،
‫دو گوساله آبستن هستند، به فاصله یک هفته،
‫از یکدیگر، فارغ می شوند.
‫به محض این که چند روز ‫از تولد گوساله ها بگذرد،
‫گله به گروه های کوچک تر تقسیم می شود،
‫و به سمت زمین های تابستانی ‫که در شمال هستند، حرکت می کنند.
‫هر تولد موفق،
‫برای بقای یک گونه، حائز اهمیت است.
‫تا 20 سال پیش، ‫در همین دشت های قزاقستان،
‫بیشتر از یک میلیون کل سایگا وجود داشت.
‫امروزه تعداد آنها به کمتر از ‫250 هزار راس رسیده است.
‫دلیل اصلی این اتفاق هم ‫شکار غیر قانونی است.
‫سایگاهای نر به خاطر شاخشان شکار می شوند.
‫این شاخ ها بخشی کلیدی ‫در پزشکی سنتی چین هستند.
‫این گوساله که تنها چند دقیقه ‫از تولدش می گذرد،
‫در تلاش برای ایستادن است.
‫ضرورت شیر خوردن، ‫قوی ترین غریزه این حیوان است.
‫اما اول باید راه رفتن را یاد بگیرد.
‫متاسفانه تمامی سایگاها ‫هنگام زایمان زنده نمی مانند.
‫خوشبختانه یک گوساله سالم می تواند با،
‫شیردهی یک سایگای دیگر، زنده بماند.
‫لاشخورها آسمان بالای سر آنها را ‫تیره کرده اند.
‫لاشخورها اطمینان حاصل می کنند که مرگ،
‫سایگاهای بد شانس، بیهوده نباشد.
‫دال سیاه یا کرکس سیاه اوراسیایی،
‫یکی از بزرگ ترین پرندگان روی زمین است؛
‫با وزنی بیش از 14 کیلوگرم،
‫و بال هایی به طول سه متر.
‫آنها به قدری بزرگ هستند ‫که می توانند به آسانی،
‫بال های خود را ‫به دور یک انسان بالغ بپیچند.
‫به مانند دو بوکسور که قبل از مبارزه ‫خود را جمع و جور می کنند،
‫این دو کرکس نر نیز ‫برای هم شاخ و شانه می کشند.
‫و سپس مبارزه آغاز می شود.
‫یک شغال طلایی امیدوار است ‫تا سهمی از لاشه ببرد،
‫اما به شدت سرکوب می شود.
‫در قزاقستان تعداد گونه های مختلف کرکس،
‫رو به کاهش است؛ ‫آن هم به خاطر کاهش،
‫منبع غذایی اصلی آنها، یعنی کل سایگا.
‫اطلاعات کمی در مورد سیستم ‫جفت یابی کرکس سیاه وجود دارد،
‫اما باور بر این است که آنها تک همسر هستند.
‫همین که آنها جفت خود را بیابند،
‫تا پایان عمر کنار او خواهند ماند.
‫بیشتر وقت و انرژی یک جفت کرکس،
‫معطوف به رشد یک جوجه در سال می شود.
‫تمام نیازهای جوجه تا شش ماهگی ‫توسط والدین رفع می شود.
‫و حتی وقتی آنها به بلوغ می رسند،
‫طی چند ماه آینده نیز،
‫هنوز هم برای غذا به خانه برمی گردند.
‫درخت پسته سر پهن،
‫مکانی مناسب برای آشیانه کرکس است.
‫پس از یک سفر موفقیت آمیز به دنبال لاشه،
‫جفت نر پر از گوشت است.
‫ولی او به جوجه اش غذا نمی دهد،
‫و این کار را به جفت خود واگذار می کند.
‫جوجه بدون پر در اواسط روز ‫احساس گرما خواهد کرد،
‫پس مادرش با ایجاد سایبانی ‫او را خنک می کند.
‫استپ ها و دشت های خزر،
‫خانه یکی از پر ولع ترین شکارچیان است.
‫جوجه تیغی گوش دراز گرسنه، ‫معمولا شب زی است،
‫اما به ناگهان ‫بعدازظهر به دنبال شکار می رود.
‫در نگاه اول، ‫این بقچه پر از سوزن،
‫کاملا معصوم به نظر می رسد.
‫ولی ظاهر می تواند فریبنده باشد.
‫یکی از حریص ترین شکارچیان صحرا،
‫به یک اندازه معصوم و شرور است.
‫جوجه تیغی های گوش دراز می توانند تا،
‫10 هفته بدون آب و غذا زنده بمانند.
‫ولی وقتی گرسنه می شوند،
‫می توانند هر چیزی که ‫سر راهشان قرار بگیرد، بخورند.
‫تعداد کمی از حیوانات جرأت لازم برای ‫حمله به این هیولای خاردار را پیدا می کنند.
‫جوجه تیغی گوش دراز با غریزه کشتار ‫و پوششی غیر قابل رسوخ،
‫به نظر غیر قابل توقف می رسد،
‫اما اوضاع می تواند خیلی زود برگردد.
‫یکی دیگر از برترین شکارچیان خزر،
‫شاه بوف اوراسیایی است که دیدی عالی ‫برای مشاهده فواصل دور دارد.
‫در حالی که بسیاری از جغدها ‫تنها در شب شکار می کنند،
‫این گونه چشم هایی دارد ‫که او را قادر می سازد تا،
‫طی روز نیز شکار کند.
‫جوجه تیغی گوش دراز 14 درصد از ‫رژیم غذایی او را تشکیل می دهد.
‫و این جوجه تیغی در مقابل چشمان جغد،
‫کاملا آشکار است.
‫موش صحرا با پدافند دفاعی کمتر، ‫لقمه نرم تری است.
‫جوجه تیغی خوش شانس ‫برای ادامه ماجراجویی خود،
‫باید تا تاریکی شب صبر کند.
‫در صحرای قره قوم چله تابستان است،
‫و هوا بسیار گرم است.
‫در میان این تل های شنی،
‫دما می تواند به بیش از ‫50 درجه سانتیگراد برسد.
‫بازمانده های کمی در این چشم انداز خصمانه،
‫که 70 درصد ترکمنستان را پوشانده، ‫وجود دارند.
‫ولی این چاله سوزان،
‫تنها به خاطر گرمای هوا به وجود نیامده است.
‫در زیر ماسه ها،
‫چهارمین اندوخته بزرگ گاز طبیعی جهان ‫قرار گرفته است.
‫با اسم مستعار دروازه های جهنم،
‫این دهانه سوزان در نتیجه،
‫عملیات ناموفقیت آمیز اکتشاف گاز ‫در دهه 1970 به وجود آمده است.
‫نگران از آلودگی محیط ‫توسط گوگرد و گازهای آلاینده،
‫تیم اکتشاف تصمیم به آتش زدن گاز گرفت و،
‫به این امید بود که آتش خاموش خواهد شد.
‫40سال گذشته و اینجا همچنان سوزان است.
‫ادامه دار بودن آتش به خاطر کمبود باران و،
‫دمای بالای بیابان قره قوم است.
‫در دیگر نقاط بیابان های ترکمنستان،
‫دهانه های دیگری قرار دارند ‫که نشان می دهند،
‫حدود 150 میلیون سال قبل،
‫این منظره ویران و متروک، ‫بهشتی استوایی بوده و،
‫مهد زندگی.
‫زمانی این سرزمین چراگاه ‫دایناسورها بوده است.
‫و اگر چه این حیوانات ماقبل تاریخ ‫سال ها پیش منقرض شده اند،
‫رد پای فسیل شده آنها همچنان باقی است.
‫در شب های خنک تر است که،
‫ساکنان معدود بیابان، ‫برای شکار کردن از لانه بیرون می آیند.
‫حالا که دیگر خبری از حمله هوایی نیست،
‫ظاهرا بیابان برای این رنجر صحرا ‫کاملا امن است.
‫جوجه تیغی گوش دراز خود را به خوبی با،
‫چشم انداز مهتابی سازگار کرده است.
‫گوش ها به مانند بشقاب های رادار،
‫به وی اجازه می دهند تا از ‫نزدیک شدن شکارچیان باخبر شود؛
‫همچنان که گرما را پس می زنند ‫تا حیوان خنک باقی بماند.
‫این حیوان شکارچی وحشی ‫و خستگی ناپذیر شب زی است.
‫ولی شاید زمان آن رسیده ‫که با هماوردش ملاقات کند.
‫مار جعفری با سم بسیار کشنده، هوشیاری بالا،
‫و ذاتی مهاجم،
‫یکی از ماهرترین شکارچیان صحرا است.
‫و البته یکی از خطرناک ترین ‫مارهای روی کره زمین.
‫اگر چه او در مقایسه با جوجه تیغی ‫بسیار کوچک است،
‫یک نیش می تواند ‫کار جوجه تیغی را یکسره کند.
‫این مار بدنش را مارپیچ می کند ‫و پولک هایش را به هم می مالد،
‫تا صدایی اره مانند در بیاورد.
‫با تحریک بیشتر،
‫صدا تندتر و بلندتر می شود.
‫ولی این صدای ترس مار است.
‫یک حرکت اشتباه کافی است.
‫افعی بیش از حد نزدیک شده بود.
‫فعلا، جوجه تیغی گوش دراز،
‫قهرمان شکست ناپذیر صحرا باقی می ماند.
‫منطقه خزر محیط وحشی متنوع است،
‫جایی که هیچ چیزی ضمانت شده نیست.
‫در رویارویی با چالش های بسیار،
‫حیات وحش یک پناهگاه یافته است.
‫و در برابر تمامی مغایرت ها، ‫توسری خورها به پیش می روند.
‫با فرا رسیدن زمستان،
‫آب های کم عمق شمال خزر یخ می زنند،
‫و اولین برف زمستانی،
‫این سرزمین را سفیدپوش می کند.
‫در حالی که بزرگ ترین چالش ها در راه هستند.