الآن یه بچه کروکدیل گرفتم
هیچ وقت انتظار نداشتم
همچین چیزی توی زندگیم ببینم
من همیشه عاشق دنیای طبیعت بودم
همیشه مشغول کاشت درخت، در باغ خودم هستم
و همین تازگی ها، سرپرستی 3تا بچه اورانگوتان رو توی جزیره برنئو به عهده گرفتم
پس هروقت فرصتی برای ،ترکیب علایقم بهم دست می ده
روی هوا می زنمش
،حالا هم می خوام برای یه ماجراجویی جنگلی به برنئو سفر کنم
به یکی از قدیمی ترین ...جنگل های بارانی استوایی دنیا
معرکه ست
...تا حیات وحش شگفت انگیزی رو سیاحت کنم
...که درون این محیط بی همتا
و در امتداد خط ساحلیش شکوفا می شه
از بلندترین درختان استوایی دنیا
...تا زندگی بر روی زمین
متیو، من امشب می خوام سوسک سرگین بشم
و همه چیزهایی که این بین وجود داره
با اورانگوتان هایی که عاشقشون هستم ،در خونه شون یعنی جنگل
و مرکزی که به نوزادهاشون رسیدگی می کنه، دیدار می کنم
آخی .لطفاً دستم رو بگیر
...از استثنایی ترین موجودات
نه، نمی تونی کل مچ رو بگیری
...تا کوچک ترین و مرگبارترینشون
!اوه - ،وایستا -
می خواد بره سراغ سیاهرگ گردنت .بذار بگیرمش
!اوه
بفرما
...از وحشتناک ترین
...تا معرکه ترین
اون خفاش رو نگاه
...پی می برم که چه طور هر کدومشون
یه نقش کلیدی توی این مکان خارق العاده ایفاء می کنه
و با مردمی آشنا می شم
...که می جنگن تا جنگل رو
از صدمه ای که داره بهش وارد می شه، نجات بدن
مردم من رو بابا خرسه صدا می کنن
توله خرس بزرگ می کنم، می دونی - جدی؟ بابا خرسه؟ -
کمک می کنم تا نوزادها بتونن به حیات وحش برگردن
تمام این موجودات کارهای خارق العاده ای برامون انجام می دن
،این اورانگوتانی که این بالاست امکان داره روی تغییرات آب و هوایی تاثیر بذاره
محشر هستی، دخترم
تمام این ها در ماجراجویی وحش من در برنئو اتفاق می افته
،من یازده هزار کیلومتر سفر کردم تا به برنئو
،یعنی سومین جزیره بزرگ دنیا برسم
تا در این محیط متنوع و منحصر به فرد سیاحت کنم
اولین مقصد توی ماجراجویی وحشم به برنئو
شهر کوتا کینابالو در ساحل غربی
این شهر مدخلیه به یکی از آخرین
جنگل های بارانی دست نخورده دنیا
این خونه میزبان حیات وحش و حشرات
و یکی از 2مکان روی کره زمینه
که توش اورانگوتان زندگی می کنه
من عاشق این میمون های گنده هستم
و بی صبرانه منتظرم یکی از اون ها رو در حیات وحش ببینم
من همراه دوست خودم و طرفدار محیط زیست یعنی دیوید مایلز به اینجا اومدم
من همین تازگی ها یه چیزهایی در مورد عمر جنگل های بارانی اینجا شنیدم
منظورم اینه، این جنگل ها میلیون ها سال عمر کردن
،واقعاً هیجان انگیزه و ضمنا
،یه برنامه در مورد نابودی جنگل های بارانی دیدم
،اما این موضوع، یه منظر دیگه هم داره
آدم هایی که دارن حفظش می کنن
خیلی دوست دارم درباره این قضیه و همین طور حیوانات بشنوم
کلی حیوان - حیوانات؟ -
اورانگوتان - داریم می ریم اورانگوتان ببینیم -
مرغ های شاخنوک رو یادت نره
شخصاً چشم گرد تنبل رو بیشتر دوست دارم - و خرس های آفتاب -
قراره خرس های آفتاب رو هم ببینیم
خوبه؟
2تا دیگه بخورم، حالم میاد سر جاش
2تا دیگه لطفاً
بهم گفتن بهترین راه برای تجربه اولین بارِ
جنگل های بارانی اینه که از بالا ببینیش
باورم نمی شه اینجاییم
و اینکه قراره چه چیزهایی ببینیم و چه چیزهایی بفهمیم
چه چیزهایی که قراره کشف کنیم
تاکسی اومد .باید بریم
راهنمای من بوم شناس دکتر گلن رینولدزه
الان بیشتر از 25ساله که اینجا به کار مشغوله
قراره 200کیلومتر از ساحل سفر کنیم
و به قلب جنگل بریم
اول کار، نما پر شده از جنگلی با درخت های بریده شده
و مزارع بزرگ روغن پالم
این جاده رو ببین .خیلی بهمون نزدیکه
...اما بعد از 45دقیقه پرواز
...به یه مرز می رسیم
و نما یکباره تغییر می کنه
،جنگل از اینجا شروع می شه و می رسه به مقصد ما
یعنی دره دانوم
دره دانوم، بهترین جنگل بارانی کم ارتفاعیه
که در جنوب شرقی آسیا سر پاست
،نه تنها هیچ درختی ازش قطع نشده .که تاحالا توش شکار هم نشده
،دور و بر دره دانوم هیچ سکونت گاه انسانی وجود نداره
که توی این زمونه خیلی خیلی کمیابه
،شنیدم این جنگل ها خیلی قدیمی هستن
اما می خوام بدونم دقیقاً چند سالشونه؟
این جنگل ها در بین قدیمی ترین جنگل های بارانی استوایی هستن
،که روی کره زمین قراره دارن
پس راحت بالای صد میلیون سال عمر دارن.
استثناییه.
خب، پس یعنی حتماً یه زمانی اینجا دایناسور هم بوده.
قدیمی ترین درخت اینجا
احتمالاً حدود هزار سال عمر داره.
ولی عمر طولانیش تنها چیزی نیست که من رو تحت تاثیر قراره داده.
وقتی من رسیدم اینجا
یه نمایش بی نظیر توی این جنگل برپا بود.
این درختایی که میبینی یه مقدار رنگ پریده ترن...
- .آره - یه جورایی ...
- ...سفیدتر میزنن - آره .
اینها درخت های شکوفه زن هستن.
اون رو نگاه!
این مراسمات شکوفه زنی فقط هر ده سال یا بیشتر اتفاق میفتن.
محشره.
فکرش رو نمیکردم دیدنش اینقدر غلبه کننده باشه.
انگار داری روی مزرعه کلم بروکلی پرواز میکنی.
توی عمرم همچین چیزی ندیده بودم.
بعد از چهل و پنج دقیقه ،به مقصدمون میرسیم،
مهمانسرای دره دانوم که قراره توی چند روز آینده، خونه ما باشه.
و قراره از اینجا درباره
پروژهای تحقیقی زیادی باخبر بشیم.
امیدوارم موجوداتی رو ببینم
که توی این قسمت از جنگل بی نظیرن.
این قسمت به قدری ناشناخته ست که هرساله
گونه های جدیدی توش کشف میشن.
میدونم قراره سخت باشه،
چون دمای هوا بالای چهل و دو درجه ست،
و رطوبت هم به نود درصد میرسه،
ولی اونقدر این اطراف پره از حیوانات خاص و درخت های محشر
که بیصبرانه منتظرم سفرمون شروع بشه.
خورشید طلوع کرده...
و صدای آهنگ گیبون ها توی جنگل پیچیده.
جانور شناس جددایا برودی یکی از دانشمندهای بیشماریه
که باهاشون همکاری میکنم ،دانشمندانی که از متخصصین حوزه کاریشون هستن،
و جددایا هم توی جستجوی اورانگوتان ها .راهنمای منه،
چیه؟ ام...
اگه این بالا و نوک این درخت رو نگاه کنی...
یه سرخس گنده اون بالا میبینی،
و بالاش یه اورانگوتان نر بزرگ نشسته.
"،ترجمه اورانگوتان می شه، "آدم جنگل
و دلیلش رو میدونم.
دی ان ای این غول های فهمیده و آروم نود و هفت درصد با ما اشتراک داره.
تعدادشون اخیراً نصف شده،
و ممکنه تا انتهای قرن منقرض بشن.
خیلی انزواجو هستن،
ولی صداهای خیلی جالبی از خودشون درمیارن،
و راستش یه چندتاییشون رو ضبط کردم...
- !اوه - البته اگه دلت میخواد بشنوی .
عاشقشم.
این صدای این رفیقمونه.
- .و فک و فامیلش - آره .
خیلی خب، بگو ببینم به نظرت این یکی داره چیکار میکنه.
هی، تقلید صدای خوبی بود.
ممکنه جواب بده؟
کارت خیلی خوبه .معلومه حسابی آموزش دیدی،
به این میگن فریاد بلندشون
و این کاریه که نرهای بالغ و بزرگ انجام میدن،
یه هشداره واسه نرهای دیگه،
یعنی، "من میخوام اینوری برم ".شماها از سر راهم برید کنار،
برید یه طرف.
و در ضمن اگه ماده ای پذیراشون باشه،
".یعنی، "بیا اینطرف
چه عجیب!
آره.
دیوید میخواد بهمون ملحق بشه تا بفهمیم
این موجودات بی نظیر چطور به نجات کره زمین کمک میکنن.
این رو میشناسی؟
میخواستم بگم انجیره، ولی نیست نه؟،
انجیر نیست.
داخلش...
گوشت سفیده.
اه!
مردم بهش میگن ملکه میوه ها،
خیلی خوشمزه ست دلت میخواد مزه کنی؟.
چرا که نه.
اوه.
به به .چه عاقل.
خوبه.
هم.
چه محشره.
و بعدش به دونه میرسی،
که ناپدید میشه توسط...
دقیقاً.
دانشمندها باور دارن پخش شدن این دونه ها،
نقش مهمی توی رشد این درخت های عظیم ایفا میکنه.
این درخت ها کربن مضر رو از اتمسفر جذب میکنن.
و اگه اورانگوتان ها منقرض بشن .درخت ها هم همین بلا سرشون میاد،
این موضوع برابر با اینه که ششصد میلیون ماشین نقلیه
کربن رو وارد اتمسفر کنن.
پس بصورت بالقوه تاثیر خیلی زیادی داره.
پس میدونی همین اورانگوتانی که این بالا،
روی درخت نشسته و میوه ملچ مولوچ میکنه
و بعد دفعش میکنه .میتونه روی تغییرات آب و هوایی تاثیر بذاره،
خیلی آرومه، نه؟
نفس آدم رو میبره.
بعداً بازم اورانگوتان میبینم.
بعد از این برخورد محشر،
دارم کشف میکنم که جنگل بارونی
پشت سر هم سوپرایز داره.
و من تنها هم نیستم.
دوست قدیمیم تونی کرکام،
مدیر بخش درخت های باغ کیو هم اینجا توی برنئوست.
اون هم مثل من داره کشف میکنه که هر تیکه از روز خاصه
و غروب آفتاب هم از این قاعده مستثنی نیست.
راس ساعت شش .زنجره ساعت شش شروع به خوندن میکنه،
میتونی ساعتت رو باهاشون تنظیم کنی.
ولی این تازه فقط شروع یه سمفونیه.
موقع گرم کردن ارکسترا با تونی دیدار کردم.
به نظرت چیه؟
خب...
صدای بامزه ایه.
مثل صدای ترومپت میمونه، نه؟
- .زیاد شنیدمش - آره .
ایناهاش.
امکان نداره یکی باشه که داره پاهاش رو به هم میماله.
اگرم باشه .دلم میخواد ببینمشون،
آره، ببین .صدا داره از اونجا میاد،
و این تازه پیش درآمدش بود.
اون دیگه چه کوفتی بود؟ چیه؟
- شاخنوک؟ - هان؟
اوه! اوناها !اونو نگاه!
محشره.
شب که میرسه، سمفونی طبیعی
تبدیل میشه به یه اوج گیری فوق العاده که میزبانش یه دسته حشره هستن...
زنجره نر...
ملخ...
و سنجاقک.
زمان فوق العاده ایه،
وقتایی رو میگم که جنگل جون میگیره.
و منم منتظر همین لحظه بودم.
من تا همون لحظه هم مدهوش جنگل بارانی شده بودم،
ولی دیدنش توی نور روز فقط نصف داستانه.
نصف دیگه ش تا نیمه شب رونمایی نمیشه.
واسه همین به یه ایستگاه تحقیقاتی سفر کردم
تا حیوانات شبزی رو حین زندگی عادی ببینم.
یه سری از کوچیک ترین ساکنین جنگل .از جمله مهمترین هاشون هم هستن،
ولی نزدیک شدن و رو در رو دیدن
این موجودات گریزپا، تقریباً غیر ممکنه.
طبق صحبت های طبیعت شناس چین لی،
تنها راه دیدن این موجودات، گذاشتن تله ست.
محشر نیست؟
ولی توی این تله گذاری .کسی صدمه نمیبینه، فقط یه مقدار گیج میشه،
باور بر اینه که حدوداً هشتاد هزار نوع
حشره مختلف توی برئنو وجود داره...
حدوداً برابر با یک دهمِ جمعیت باقی حشرات دنیا.
این یکی رو ببین .یه شب پره مکنده ست...
و اینجا یکی از شکارگرهای اصلی شب پره ها .خفاش ها هستن،
- .آره - زیرک ترین شب پره ها
قادرن امواج فراصوت تولید کنن
و پژواک مربوط به
مکان فراخوانی خفاش ها رو به هم بریزن.
پس اینطوری خفاش ها نمیتونن تشخیص بدن که شب پره ها کجان.
یکی از شگفت انگیزترین موجوداتی که توی تله چین افتاده،
سوسک اطلسیه.
اوه!
اوه.
- .داره چنگ میندازه و میره - خودش رو میچسبونه .
آره، پنجه هاشون مثل قلاب گیر میکنه.
محشره.
میبینی؟
اوه، خیلی خوشگله.
مراقب باش .چنگول هاشون خیلی تیزه،
چنگول هاش واقعاً شگفت انگیزه،
ولی شاخ هاشه که واقعاً هوش از سر آدم میبره.
واسه مبارزه با باقی نرها شاخ های بلندی دارن
تا اینطوری بتونن واسه رسیدن به جنس ماده مبارزه کنن.
و این یکی رو میبینی که میتونه به اون یکی نر چنگ بندازه
و از شاخه پرتش کنه پایین.
- .خیلی خوشگله - خدای من، خیلی خیلی خوشگله .
آره.
من صدای زنجره های ساعت شش رو شنیدم،
ولی چین میخواد یکی از فامیل های پر سر و صداترش رو نشونم بده.
- .این یه زنجره ست - جدی؟
اوه، چندین نوع زنجره مختلف داریم.
فقط جنس نرش صدا تولید میکنه.
- .آره - صدای این یکی رو گوش کن .
اوه!
اوه.
با چی همچین صدایی درمیاره؟
دو پره توی قسمت زیرین بدنش هستن،
و واسه گاز زدن اینها عضله دارن،
مثل عقب و جلو بردن یه تیکه پلاستیکه.
زنجره ها از شیره درخت ها تغذیه میکنن
و تمام شیره ای که بیرون میاد رو میمکن.
ولی واسه خلاصی از ماده اضافی،
از انتهای پشت سرشون میپاشنش بیرون.
پس گاهی اوقات اگه زیر یه درخت وایساده باشی
که یه عالمه زنجره روشه ،انگار داره بارون میاد،
چون کلی آب از اون بالا میریزه زمین.
اوه، به نظرم خیلی زیباست.
به نظرم زیباست.
اونجا خیلی خوشحاله.
یه موسیقیدان دیگه جنگل
یکی از خویشاوندهای گنده ی ملخ هاست.
کاتیدید غول پیکر.
این صدا رو
با مالیدن نوک بال هاشون به هم درمیارن
و میتونی همینجا شاهدش باشی.
اوه.
اوه، من رو با دندونه هاش گرفت، آره.
چیزی نیست.
این یه آخوندکه.
- نه بابا؟ - اوه .
اوه، سلام.
اوه، ازت خوشش اومده.
من شیفته حشراتم .ولی یه محدودیتی وجود داره.
خب خب، میخواد بره سمت سیاهرگ گردنت.
ما حق داریم نگران از دست دادن اورانگوتان های
جنگل های بارونی باشیم،
ولی حشرات هم همونقدر اهمیت دارن.
اون رو نگاه کن.
اونطرفش معلومه، نه؟
اگه حشرات یدفعه منقرض بشن،
کل اکوسیستم جنگل از هم میپاچه.
آره، حشرات از عوامل بنیادی جنگل های بارانی هستن.
واقعاً زبان...
از بیان قاصره.
من و دیوید داریم
تجربیات محشرمون از برنئو رو ثبت میکنیم،
ولی اونقدر تجریبات زیادیه که نمیشه همه ش رو ثبت کرد.
چیزی درباره امروز ننوشتیم و امروز چندشنبه ست؟
- .یکشنبه - یکشنبه، درسته .
هی باید بپرسی امروز چندشنبه ست.
- .نمیدونم به خدا - نمیدونم .
به نظرم یکشنبه باشه.
سر و صدای حشرات...
زنجره ساعت شش.
- .آره، سر ساعت - سر ساعت .
ولی در ضمن گفتی ".فنمون داره همچین صدایی درمیاره"،
آره .و اینطور نبود.
صدایِ...
- ...صدای به طرز باورنکردنی خیلی خیلی - خیلی بلند .
- .خیلی بلند زنجره بود - آره .
- .با تروپمتی که زیر دستش قرار داره - آره همینطوره .
هیچوقت فراموشش نمیکنم.
من حشرات و اورانگوتان ها رو دیدم،
ولی هیچکدومشون بدون درخت ها وجود نخواهند داشت.
برنئو منزلگاه بلندترین درختان استوایی کره زمینه.
اونها حامی موجودات مختلفی هستن که درونشون زندگی میکنن.
واسه نزدیک شدن به یکی از این درخت ها،
دارم به اعماق جنگل سفر میکنم.
بیصبرانه منتظرم که گلن رینولدز من رو
با یکی از این گونه های باشکوه آشنا کنه.
این یه دوبال میوگانه.
درختی با دانه دو بالی.
این درخت احتمالاً پونصد سالشه.
ارتفاعش محشره.
واقعاً عظیمه، نه؟
این ریشه های شمعی ویژگی
درخت های استوایی هستن.
چیزی که زیاد توی این جنگل ها تجربه میکنی
این بادهای زمینی مهیب هستن،
تندبادهایی که میتونن،
اه، میتونن حتی بزرگ ترین درخت رو هم زمین بزنن.
واسه همین گونه های مختص جنگل های بارونی
ریشه های شمعی فوق العاده قدرتمندی دارن،
که میتونه درخت رو سرپا نگه داره،
یعنی این ریشه های شمعی مثل یه کلیسای غول پیکر نگهش میداره.
زیباست.
تمام چیزهایی که مربوط به درخت هاست به نظر غول پیکر میاد.
اینها دونه های دوبال میوگان هستن.
اوه، چه رنگ خوشگلی!
اینطور نیست؟
پس میتونی ببینی که چرا بهشون میگن دوبال میوگان،
به خاطر دونه های دو بالیشون.
- ...پس - زیبا نیست؟
آره، خوشگل نیست؟
پس یه مقدار شبیه، یه جورایی شبیه چناری میمونه که مواد مصرف کرده.
آره.
وقتی این چیزها رو پرت کنی هوا،
ببینم میتونیم انجامش بدیم یا نه.
- .اوه - با یه چرخش میان پایین .
چه محشر!
گلن بهم میگه این درخت ها الماسی درون خودشون دارن
که زمانی عزیزترین منبع توی برنئو بوده.
یکی از عمده ترین محصولات صادراتی اینه، یعنی صمغ.
صمغ یه مایع محافظتیه که از بدنه درخت بیرون میزنه
و زخم های درخت رو میبنده و در نهایت هم تبدیل به فسیل میشه،
و اینطوری یه جور عنبر شکل میده.
از صمغ توی ماده پر کردن دندون استفاده میشه باورت میشه؟،
پس همه مون یه مقدار برنئو توی بدنمون داریم،
اگه دوست داری دندونت رو پر کنم.
نه ممنون دلم نمیخواد.
وای خداجون.
خدای من .چقدر ناخوشایند.
- ...شاید بتونی سریع - آره، تلاشم رو میکنم. باز کن .
این گونه خاص بوی خوشایندی داره.
- .اوه، میتونم حسش کنم - آره .
اوه، خیلی خوش بوئه .بوی خیلی خوشی داره.
آره، از این واسه بُخور هم استفاده میشه.
راستش میخواستم بگم مثل بخور میمونه ها.
چیز خیلی دلپذیریه.
یه دفعه یه همراه پر رو بهمون اضافه شد
که انگار هیچ اهمیتی به ما نمیده.
این قهرمان کوچولو یه مارمولک اگاماست،
که بزرگوارانه اونجا نشسته.
اهمیتی بهمون نمیده، نه؟
مشخصه که داره فیلم بازی میکنه.
حضور ما اصلاً دستپاچه نکردش، نه؟
آره، همینطوره.
درسته.
بیشتر موجودات اینجا
درخت رو بعنوان واحدهای آپارتمانی مرتفع میبینن و در طبقات مختلفش زندگی میکنن.
این درخت های بلند اهمیت خیلی زیادی دارن.
درخت ها انواع مختلفی از گونه ها رو ساپورت میکنن.
یعنی واقعاً اونجا زندگی میکنن؟
آره همینطوره.
یعنی مورچه ها، موریانه ها، کرم های خاکی .و کلی بی مهره دیگه،
این پوشش گیاهی خیلی کم مورد بررسی قرار گرفته،
چون رسیدن به اون بالا خیلی کار سختیه.
ام، ولی فکر میکنیم یه چیزی بین
بیست و پنج تا سی درصد از کل گوناگونی زیستی
موجود توی جنگل های بارانی، اون بالاست .پس اون بالا خیلی مهمه.
واسه همین شاید بعدها بخوای
نگاه نزدیک تری بهش داشته باشی.
با کمال میل.
- منظورت اون بالاست؟ - همون بالا .
اوه .آره، خیلی دوست دارم!
محشره.
فقط گوش کن .و فقط نگاه کن.
این صاف ترینشونه.
بین تموم درخت ها .و البته، بلندترین هم هست.
ولی خیلی...
خب، آدم رو انگشت به دهن میذاره.
تاحالا همچین چیزی رو...
تجربه نکردم.
دو سه روز دیگه،
قراره شخصاً از یه درخت بلند بالا برم.
ولی بلندترین درخت استوایی
همین تازگیا اینجا توی دره دانوم کشف شده.
از اونجایی که مسیر طولانیه،
دوست قدیمیم یعنی تونی کرکام،
رئیس بخش درخت های باغ کیو توی لندن
رو منصوب کردم که از طرفم بره و بررسیش کنه.
تونی همراه با دوست دار محیط زیست کریس چندلر
قراره به مکان دوری سفر کنن.
تا همین الانش هم چهار ساعت طاقت فرسا طول کشیده.
چه درخت بی نظیری .چه اندازه ای داره.
بلندترین درخت استوایی دنیا.
اندازه این درخت رو در اصل از روی هوا اندازه گرفتن،
ولی دقیقِ دقیق نبود،
واسه همین از ترکیب یه فناوری جدید
و یه شیوه سنتی تر استفاده شد.
یعنی یه کوه نورد رفت بالاش و یه متر انداخت پایین.
- .و تا پایینش اندازه گیری شد - و تا پایینش اندازه گیری شد .
و اینطوری به صد متر و هشت سانت رسیدیم.
رکورد شکنه، نه؟
آره رکورد شکنه.
میتونی ببینی که اولین شاخه ش بیش از هشتاد متره.
هشتاد متر!
و یه بیست متری هم بالاشه.
همچین درخت بلندی معمولاً نسبت به باد آسیب پذیره.
ولی کریس درباره اینکه چطور دوام آورده .یه ایده داره،
یه ستون هست که دور درخت میچرخه،
و اینطوری واقعاً در برابر باد مقاومه.
و اینکه ته این دره قرار داره،
یعنی منبع آب خوبی هم داره.
هنوز جوونه و مونده تا باز هم قد بکشه.
پس هنوز داره میره بالا.
این جنگل به قدری ناشناخته و دست نخورده ست
که ممکنه درخت های بلندتری هم اینجا باشه.
دانشمندها به جستجوشون ادامه میدن.
بهم گفتن جنگل بارونی بورنئو
زادگاه دویست و هشتاد و هشت نوع پستانداره،
بیشتر از سیصد نوع پرنده .و هزاران نوع حشره،
باور بر اینه که نسبت جانورها به هر متر مربع توی اینجا
از هر جای دیگه ای توی دنیا بیشتره.
پس کی خرابکاری های اینها رو تمیز میکنه؟
برای فهمیدنش، اومدم دیدن دانشمند النور اسلید.
امروز صبح یکی بهم گفت
که این اطراف یه اورانگوتان بوده.
ما دنبال ردپای موجوداتی هستیم
که خدمتکارهای جنگل بارونی هستن،
سوسک سرگین عجیب غریب.
اه، بفرما.
آره .اینم از این.
اینها سوسک های سرگین چرخان هستن.
اینجا میتونی ببینی که با کمک پاهای پشتیش سرگینش رو میچرخونه.
- میدونم، برعکس دیگه؟ - آره .
برعکس میره !محشره.
پس هروقت یه کپه سرگین پیدا میکنن،
مثل این کپه سرگین اورانگوتان،
فرود میان و با ریزشاخکشون مکانش رو پیدا میکنن،
و بعد هلش میدن بره.
بله البته، یادم رفته بود میتونن پرواز میکنن.
آره.
آدم فکر میکنه همیشه برعکس راه میرن.
با پاهاش پشتیشون توپه رو نصف میکنن
و به شکل گرد درش میارن ...خیلی.
به نظرم خیلی ماهرن.
منظورم اینه، به طرز باورنکردنی قوی هستن نه؟،
آره، به شدت قوی هستن.
یعنی میتونن باری هزار برابر وزن بدنشون رو جابجا کنن.
یعنی میشه برابرِ
شش تا اتوبوس دو طبقه،
یعنی فکر کن انگار داری شش تا اتوبوس دو طبقه رو
هل میدی بالا تپه .کار این سوسک ها اینطوریه،
توی مهمانسرا النور میخواد من رو،
به چندتا از دوستان جدیدم معرفی کنه
تا بهم توضیح بدن چرا این سوسک ها .سرگین رو دفن میکنن،
این بزرگ ترین سوسک سرگینیه که توی برنئو داریم.
- میخوای دست بگیریش؟ - میتونم؟
آره. خیلی قویه.
اوه، خیلی زورش زیاده.
آره، اذیتت نمیکنه .فقط میخواد بره پایین،
خب .البته که قویه،
این سوسک های سرگین زیبا فقط تمیزکننده های مجنون نیستن،
جنونشون هم واسه خودش اصول داره.
واسه همین بیشتر وقتشون رو،
زیر خاک میگذرونن ،توپ های سرگینیشون رو دفن میکنن،
از سرگین تغذیه میکنن و روی همون سرگین، روی تخم هاشون میشینن.
فکر میکردم همیشه میخوان از دست چیزی خلاص بشن،
نمیدونستم اون زیر زندگی میکنن.
- .آره، آره - یا اینکه اونجا تخم میریزن .
یکی از ویژگی های سوسک های سرگین نر
شاخ هاشونه .شاخ بعضی هاشون از بقیه پر نقش و نگار تره.
فکر کنم این سوسک سرگین مورد علاقمه.
یعنی میتونی از بین جمعیت تشخیصش بدی؟
- .آره - این یکی رو نه .
این یکی رو چرا .دوستش دارم، اسمش بابه،
آره، البته.
این یکی هیچ جای دیگه دنیا پیدا نمیشه.
باب بچه خوبیه، نه؟
میفهمم چرا ازش خوشت اومده.
میخوای نگهش داری؟
دقیقاً میفهمم چرا ازش خوشت اومده.
- .انگار خیلی ازت خوشش میاد - منم دوستش دارم .
آره، ببین ،همون لحظه که میبینشون،
یدفعه شدیداً پرجذبه میشن،
و با اون ریزشاخک ها
و شاخ های بزرگشون خیلی بانمک میشن ،ولی در ضمن،
خیلی خیلی هم واسه اکوسیستم اهمیت دارن.
با حذف سرگین، کمک میکنن که
مواد مغذی خاک زیاد بشه.
- ...و این یعنی - و خاکش میکنن .
آره، و بعد خاکش میکنن و اینطوری میکروب هایی
که گاز متان تولید میکنن، نمیتونن فعال بشن.
پس اینطوری شاید یه جورایی
به حل مسئله گرمایش جهانی هم کمک کنن.
متیو، من امشب میخوام یه سوسک سرگین باشم.
اوه، خیلی خیلی ازش خوشم میاد.
- !اوه! رفت - رفت !
ایرادی نداره؟
- .نه، نه، مشکلی نیست - برمیگرده؟
ممکنه برگرده بیاد دیدنت.
باب و رفقاش تمیزکارهای نهایی جنگل های بارونی هستن.
حتی زندگی رو واسه همه مون بهتر میکنن.
بدون اونها، تا زانو توی سرگین فرو میریم.
پس خوب شد که...
این دور و بر هستن.
آره، همینطوره.
خدا رو شکر.
جنگل تا همین الانش از عجیب ترین رویاهام هم فراتر بوده.
هر گوشه و کناری
همیشه یه موجود فوق العاده وجود داره.
ولی عمراً حدس نمیزدم میخواستم بعدش چیکار کنم.
امروز همون روز بزرگه.
میخوام همراه دوستم تونی کرکام
به اوج جنگل صعود کنم.
در حال حاضر اندازه دو کیلومتر طناب روی این درخت وجود داره.
- جدی؟ - اینطوری میخوان ما رو بکشن بالا .
آره.
قراره با همدیگه ببینیم توی انبارهای بالایی
این بهشت چند لایه چه خبره.
تونی از درخت های زیادی بالا رفته .ولی من اولین بارمه،
قراره یکی از بهترین تیم های طناب کشی
جنوب شرقی آسیا بهمون کمک کنه.
میدونم سوار اسب نژاد شایر شدن چه حسی داره.
داره حسابی هیجان انگیز میشه.
قراره از یه درخت هفتاد و پنج متری ...بالا کشیده بشم
- آماده ای؟ - برو که رفتیم. آره .
- .اون بالا خوش بگذره - ممنون .
این درخته از برج نلسون توی لندن هم بلندتره.
اینجا جاییه که همه چیز در جریانه.
واقعاً همینطوره.
- .نگاهش کن - محشر نیست؟
فقط نگاهش کن.
هنوز اون بالا نرسیدم
و هیچی نشده حس میکنم انگار دارم وارد یه دنیای دیگه میشم.
اون بالا دانشمند تام فیل منتظرمونه.
درسته، قراره از چندتا برگ شمشیری رد بشیم.
- ...جودی - خیلی خب .
- .آره - ببین کی اینجاست .
یه چند لحظه هیچکس رو ندیدم.
- .سلام - اوه، سلام تام .
به پوشش گیاهی جنگل بارونی خوش اومدید.
واقعاً عالیه جودی، اینطور نیست؟
- .خیلی زیباست - اینی که نگاهش میکنیم بی نظیر نیست؟
- .درسته - محشره .
این سرخس ها خونه ی
اکثر حیواناتی هستن که توی این پوشش گیاهی زندگی میکنن.
- .چه برگ های زیبایی - چه برقی میزنن .
و پر هستن از...
- .شاخ و برگ های مرده - درسته .
اینجا واسه حیواناتی که میان .زیستگاه خیلی ارزشمندیه،
آره.
تو یه دونه سرخس، میتونی بیشتر از چهل هزار حشره مختلف داشته باشی.
حالا که از پایین به بالا اومدیم،
یک دفعه داریم به چشم انداز کاملاً متفاوتی میرسیم.
ولی این بالا فقط حشره زندگی نمیکنه.
اینجا واسه انواع مختلفی از حیوانات هم زیستگاه محشری حساب میشه.
انگار سطح مناسبیه...
واسه اورانگوتان ها...
- .آره - که بیان اینجا بشینن و غذا بخورن ...
آره، البته.
حیواناتی که توی پوشش گیاهی زندگی میکنن میتونن
- .بین درخت ها حرکت کنن - آره .
بیا یه نگاهی هم به اونجای جنگل بندازیم.
باشه.
وقتی من بالای درختم،
دیوید همراه طبیعت شناس چین لی
داره دنبال یکی از اون موجوداتی میگرده
که بیشتر عمرش رو توی پوشش گیاهی میگذرونه.
دیوید، یه نگاه به اینجا بنداز.
چی داریم؟
میبینی روی این برگ چیه؟
اوه، آره.
این یکی از غورباقه های پرنده برنئوئه.
غورباقه پرنده؟ سمی نیستن؟
نه.
البته اینها غورباقه های درختی حقیقی هستن،
واسه همین بیشتر عمرشون این بالا توی پوشش گیاهی مشغول خوردن حشراتن.
و فقط موقع زاد و ولد میان پایین
و یه جایی توی برکه ای جایی تخم ریزی میکنن.
ولی دلیل معروفیتشون اینه که میتونن بجهن.
و درواقع، تعداد گونه های حیوانی جهنده برنئو
از هرجای دیگه دنیا بیشتره.
غورباقه های جهنده این کار رو با پاهای گنده پرده دارشون انجام میدن.
و وقتی از روی یه درخت میپرن،
میتونن اون پرده ها رو باز کنن
و بجهن و توی هوا مسیرشون رو عوض کنن.
و میتونی اون پرده های قرمز رو
که بین انگشت هاش قرار داره رو ببینی.
طول عمر همچین غورباقه ای چقدره؟
احتمالاً یه چند سالی عمر میکنن.
اول بصورت نوزاد غورباقه هستن
و تبدیل به غورباقه های بزرگ تری میشن و بعدش مجبورن
اونقدری رشد کنن تا به قدر کافی بزرگ بشن.
این احتمالاً یه نره که کاملاً رشد کرده.
میشنوی؟
صدای بارونه .به نظرم بهتره از اینجا بریم.
آره به گمونم.
خیلی خب .از این طرف برمیگردیم.
پرواز غورباقه واقعاً شگفت انگیزه.
غورباقه رنگی درختی مثل بتمن میجهه.
پاهاش پرده داره و بهش اجازه میده از درختی به درخت دیگه بپره.
مارمولک پرنده به ندرت پا روی زمین میذاره.
وقتی توسط یه مار درختی شکار میشه،
پرده های موجود بر پوست بدنش بهش اجازه میده از خطر بجهه.
ولی شاید عجیب ترینشون کوبانگ باشه (پوست پر سوندا).
این جانور یه پستان دار جهنده ست
که پوست خزدار و پتومانند عظیمی داره
که مثل یه لباس بالدار باز میشه.
میتونه با یه جهش نود متر بپره.
عمیقاً احساس افتخار میکنم.
حس میکنم الان دیگه جنگل بارونی رو خوب میشناسم.
الان دیگه اون بالا زندگی میکنم.
بی نظیره.
تام میخواد یکی از شگفت انگیزترین موجوداتی
که بالای این درخت زندگی میکنه رو نشونم بده.
ولی از اونجایی که این موجود یه قاتل بالقوه ست،
میخواد از روی زمین نشونم بده.
میخوام یه مقدار عقب تر رو چنگ بزنی
چون دلمون نمیخواد از دستم بره بالا.
نه .دست تو نه.
این هزارپا زهر رو به قربانیش تزریق میکنه.
با اینکه فقط چند سانته،
اما بعنوان قاتل انسان ها شناخته میشه.
تعجبی نداره تام یه مقدار استرس داشت.
- .آره - اوه !
بفرما.
اگه هزارپا ضدقهرمان سرخس درختی باشه،
تام هم یه مورچه پیدا کرده که قدرت های ابرقهرمانی داره.
میتونیم مورچه عنکبوتی رو کف فواره ای صدا کنیم.
اوه، آره!
اینطوری باعث میشه حشرات دیگه بهشون حمله نکنن،
یعنی اگه یه گروه مورچه دیگه بخواد به زیستگاه اونها حمله کنه،
اینطوری بهشون اسپری میکنن
و جلوشون رو میگیرن ،همه شون گیر میفتن...
و دیگه نمیتونن بهشون حمله کنن.
و باید شدیداً موثر باشه.
آره، میتونه هر حشره دیگه ای رو
که میخواد به این مورچه ها حمله کنه .میخ زمین کنه،
تمام این حیوانات عجیب و فوق العاده
توی این جنگل مرموز و جادویی رشد میکنن،
ولی آینده شون چقدر امنه؟
امشب من و دیوید قراره با دانشمند گرگ اسنر دیدار کنیم.
اومدیم سینما.
آره، قراره امشب فیلم ببینیم.
اون از هواپیماهایی که با به روز ترین فناوری ها مجهز شدن استفاده میکنه،
تا جنگل شمال برنئو رو اسکن کنه
و به شکل کاملاً جدیدی ازش پرده برداری کنه.
این تصویر چهار هزار متر مربع از جنگل رو نشون میدن.
اون از یه اسکنر فوق پیشرفته استفاده میکنه
تا این شکلی نشون بده که این جنگل بارونی چقدر غنیه.
هر سایه رنگی یه گونه متفاوت درختی رو نشون میده.
به طور شگفت انگیزی .سه هزار نوع درخت توی برنئو وجود داره،
با اینکه جنگل های بارونی استوایی تنها پنج درصد از سطح زمین رو پوشش میدن،
ولی تقریباً نیمی از تمام گونه های درختی رو شامل میشن.
واقعاً شگفت آوره
چون میتونیم ببینیم که این جنگل چقدر تنوع گیاهی داره.
توی این منطقه از دره دانوم،
توی یه هکتار میتونیم سیصد گونه مختلف رو داشته باشیم.
جدی؟
و واسه اینکه راحت تصورش کنید حدوداً فقط،
سی نوع درخت توی انگلیس وجود داره.
- ...این - قابل مقایسه نیست .
اصلاً قابل مقایسه نیست.
ولی کار گرگ این رو هم نشون میده که اگه جنگل رو از دست بدیم،
با چه تهدیدی مواجهیم.
جنگل های بارونی استوایی کربن مضری
که باعث گرمایش جهانی میشه رو داخل خودشون میمکن.
ولی این شش های جهان تحت فشار رو به افزایشی
از میل سیری ناپذیر ما برای تولید روغن پالم هستن.
متاسفانه همین یه نما نشون میده
که توی جنگل ها و بقیه اکوسیستم های دنیا چه خبره.
این یه نقشه ناساست که تمام آتیش سوزی های چشمگیر جنگلی
در سرتاسر دنیا طی چندین سال رو نشون میده.
خدای من.
و این آتیش سوزی ها توی همه جای دنیا اتفاق میفتن.
و وقت هایی که آتیش سوزی ها بروز میکنن
زمانیه که توی فصل های خشک قرار داریم
و مردم دارن زمینشون رو تمیز میکنن
و از این جنگل ها برای کشاورزی و اهداف دیگه استفاده میکنن.
- .برنئو اینجاست - آره .
- .آتیش گرفته - آره .
هرچی رنگ قرمزتر باشه .یعنی اوضاع بدتره،
و آتیش سوزی واسه اهداف کشاوری فقط جنگل رو تمیز نمیکنه،
بلکه تمام اون کربن رو
بصورت دود وارد اتمسفر میکنه.
و بعدش این شکلی میشه.
این یه تصویر ماهواره ای از یه منطقه عادیه که تحت
جنگل زدایی مداوم قرار داره.
هر روز همچین اتفاقی در سراسر دنیا رخ میده،
و ما هم داریم کار میکنیم تا این چیزها رو کاهش بدیم.
آره.
اگه این حرف ها به اندازه کافی ناراحت کننده نبود،
تصویر بعدی گرگ
تاثیر این رو نشون میده که چی جای جنگل توی برنئو رو میگیره.
اینها مناطقی هستن که تحت کشت پالم روغن بودن،
همونطور که از داخل هلیکوپتر دیدید.
آره.
دوربین های هوایی گرگ به طور شگفت آوری نشون میده
که این مزارع روغن پالم چه کربن عظیمی رو داخل خودشون انباشتن.
میبینی که پالم روغن ،یعنی این رنگ آبی،
مقدار کمی کربن داره .چون نمیتونن کربن زیادی نگه دارن،
گرگ از طریق اسکنرهاش
مزارع رو توی جنگل های دست نخورده نشون میده...
رنگ های قرمز بهمون میگن این جنگل پره از گاز کربن.
همونطور که باید باشه.
ما میخوایم کربن توی این جنگل ها جمع بشه،
به جای اینکه توی اتمسفر بشینه
و باعث گرمایش جهانی بشه.
میشه بارها این چیزها رو واسه مردم تعریف کرد،
اینطور نیست؟ یا میتونن بخوننش.
ولی وقتی شواهدش رو بصورت عینی میبینی،
تاثیر خیلی بیشتری داره.
همچین مدرک بی چون و چرایی از اهمیت جنگل های بارونی
باعث شده دولت ها دوباره به فکر بیفتن.
ما داریم با دولت کار میکنیم
تا مقدار جنگل های محافظت شده رو
از بیست و پنج درصد فعلی به سی درصد افزایش بدیم.
یعنی همین پنج درصد افزایش
اندازه ش سه برابره شهر لندنه.
- ...همه بصورت جنگل - جدی؟
پر از درخت ،پر از حیوون،
و تمام اون حیات وحشی که داخلش زندگی میکنه.
و ما قدم به قدم دنبال همچین بردهایی هستیم.
- .البته - امید وجود داره .
ما سراسر کره زمین امید دیدیم.
خبر خیلی خیلی خوبیه.
این موضوع به من بینش فوق العاده
نسبت به اهمیت جنگل های بارونی برای همه مون داده.
سالانه ممکنه تا چهار متر
بارون در جنگل برنئو بباره.
ولی بارون به همون سرعتی که میاد .به همون سرعتم میره،
تا اینجای کار، تا اعمق جنگل رو گشتم.
برای اولین بار توی حیات وحش یه اورانگوتان
و موجودات شگفت انگیز دیگه ای رو دیدم.
فهمیدم که تمام این موجودات در خطرن
و جنگل داره با سرعت وحشتناکی از بین میره.
ولی این رو هم فهمیدم که برای جنگل بارونی
و حیوانات داخلش امید وجود داره.
و برای دیدن امید بصورت عملی،
دارم صد کیلومتر تا سپلوک سفر میکنم
تا به لبه جنگل برسم.
برای دیدن خرس های آفتابی برنئو به پرورشگاه اومدم.
دکتر وانگ سیو ته این مرکز رو مدیریت میکنه.
طی سی سال اخیر،
وانگ حرفه ش رو صرف خرس های آفتابی برنئو کرده.
این نوع خرس بومی برنئوست.
و ضمناً کوچیک ترین خرس دنیا هم هست.
تقریباً اندازه یه سگ لابرادوره.
ممکنه خیلی ناز به نظر بیان .ولی میتونن حسابی وحشی باشن،
درحال حاضر این مرکز محل زندگی چهل و شش خرسه که همگی یتیم هستن.
میدونی...
یعنی میتونی تخمین بزنی چندتا خرس آفتابی وجود داره؟
- .از حیات وحش خبر نداریم - آره .
ولی مطمئنیم که تعدادشون توی جنگل
خیلی از تعداد اورانگوتان ها کمتره.
فقط یه چندصدتا باقی موندن.
و البته که شکار میشن، درسته؟
آره، همینطوره ،خرس ها توی آسیا بصورت غیرقانونی شکار میشن.
و مدت هاست ازشون توی طب سنتی استفاده میشه.
آره، آره ،و به نظرت کم کم.
مردم دارن نظرشون رو نسبت به این قضیه عوض میکنن؟
امیدوارم .واقعاً امیدوارم،
از نظر من، ده سال آینده
دوره زمانی خیلی مهمی خواهد بود.
اگه شکست بخوریم .همه حیوانات از بین میرن،
خرس های خیلی جوان اینجا رو دیدی؟
آره، دیدیم. وقت هایی که خرس ها به مرکز آورده میشن،
متاسفانه اغلب مادرشون کشته شده.
شخصاً از خیلی هاشون پرستاری کردم.
واسه همین مردم بهم میگن بابا خرسه.
- من توله خرس بزرگ میکنم، میدونی؟ - اینطوریه؟
- بابا خرسه؟ - آره .
و، نقش مادر دومشون رو بازی میکنم.
درست مثل انسان ها .اونها هم پستاندارن،
برای بزرگ شدن و غذا خوردن،
به مادرشون وابسته هستن.
- .که همه چیز رو یادشون بده - یادشون بده، ازشون محافظت کنه .
آره .پس خانواده بزرگی داری
واقعاً هم خانواده بزرگی دارم
یه خرس اون پایینه - اون کیه؟ -
فو-لانگ - می شناسیش؟ -
آره، می دونم، خودم بزرگش می کنم .بچه کوچولوی خودمه
من بزرگش می کنم پدرشم
!آره، پس چی که هستی
از چی خرس آفتاب بیشتر خوشت میاد؟
از همه بیشتر، مهارت بالا رفتنشون رو دوست دارم
بی نظیره
مثل جانوارهای نخستی هستن
،می تونن تا نوک یه درخت رو برن بالا
یعنی 30 یا 40متر بالای زمین
و همون جا هم می خوابن
بعضی وقت ها لونه درست می کنن
این ها تنها خرس هایی هستن که می تونن تا اون ارتفاع بالا برن
و این خرس های آفتابی رو آزاد هم می کنید؟
آره، خرس های آفتابی رو آزاد می کنیم
دوست داری فردا برای برنامه آزادسازی خرس بهمون ملحق بشی؟
!آره، آره
بی نظیره حرف نداره
زیباست
زیباست - آره -
،یکی از خرس هایی که قراره وارد حیات وحش بشه
تَن تَن 4ساله ست
بهش مسکن دادن تا برای سفرش به دنیای آزاد حاضر بشه
تن تن توی 4ماهگی
و بعد از اینکه مادرش کشته شد، نجات پیدا کرد
قرار بود به خاطر اعضای بدنش
که توی طب سنتی استفاده می شه، فروخته بشه
الآن خیلی داغه
پس باید با آب روان خنکش کنیم
،به نظر نگران کننده میاد اما این چکاپ کلی
قبل از آزادی خرس ها ضروریه
واسه تست سلامتی و سنجش
،و این چیزها ازش خون گرفتیم
پس امروز قراره
،چکاپ نهایی رو انجام بدیم ...رنگ هاش رو بررسی کنیم
و تگ هم داره؟ یه قلاده داره
قلاده داره - قلاده داره -
این قلاده برای 1سال حرکات تن تن رو تحت نظر قرار می ده
و بعدش باز می شه
این آخرین باریه که همچین کاری باهاش می کنیم
و فردا هم آزاد می شه
خیلی خب 3،2، 1
...دیگه کی آزاد می شه؟ تن تن - ...تن تن -
آره؟ - و بعدش هم بوبوی -
آره - و کیتو -
و کیتو .سفر خوبی خواهد بود
آره، هیجان انگیزه - آره دیگه، فردا آزاد می شن -
فردا روز بزرگیه
...این 3خرس شبانه سفر کردن و
و برای آخرین قسمت سفرشون حاضرن
این رسماً آخرین مسیره که از حالا بین 30دقیقه
تا 1ساعت طول می کشه ...الآن اون ها
آره، آزاد می شن .خیلی ساکتن
در حال حاضر حسابی ساکتن
می دونی، سعی می کنیم تا جای ممکن خنک نگهشون داریم
خنک و آروم .خب، این معرکه ست
امروز روز جشنه - آره، همین طوره -
قراره به منطقه ای دور از زیستگاه انسان ها برن
که تنها با هلیکوپر می شه بهش دسترسی داشت
خرس هایی که توسط انسان ها بزرگ می شن
اغلب به سختی با زندگی توی حیات وحش خو می گیرن
پس آزادسازی های این شکلی خیلی به ندرت اتفاق می افته
این فقط پنجمین آزادسازیه که وانگ در این 30سال سابقه کاریش انجام داده
!اوه
می دونم
!هیس، هیس
!یس، آروم باش
چیزی نیست .چه لحظه احساسی ای
آره همین طوره - واقعاً استثناییه -
خوشحال کننده و ناراحت کننده - آره -
معرکه ست که همچین زندگی ای دارن
آره - ...ولی -
...اون قدر باهاشون وقت گذروندی
...آره، آره. انگار - خیلی خوب می شناسیشون -
و می دونی هم که دیگه قرار نیست ببینیشون
می دونم .می دونم
واقعاً امیدوارم بتونن دوام بیارن
و این جنگل رو مثل خونه خودشون بدونن
و آرزو می کنم هرگز دیگه با هیچ انسانی مواجهه نشن
کاملاً موافقم - آره -
موافقم .و با هیچ تهدیدی
آره، و با هیچ تهدیدی
می دونم
انجام این کار، امید بی نظیری
نسبت به آینده بهم می ده
لحظه آزادی خرس ها فرا رسیده
،تن تن و بوبوی فرار می کنن
اما کیتو هنوز دو به شکه
بالآخره اونم آزاد می شه
آفرین، وانگ - ممنونم -
حرف نداره محشره
آره
عالیه که این خرس های خارق العاده به جنگل بر می گردن
چون بهم گفتن موریانه هایی که درخت ها ...رو نابود می کنن رو کنترل می کنن
دونه ها رو پخش می کنن .و خاک رو تمیز نگه می دارن
،مثل تموم حیواناتی که دیدم
خرس ها نقش حیاتی ای توی دوام جنگل ایفاء می کنن
و هرچی هم جنگل سالم تر باشه، به نفع هممونه