سیاتل و پورتلند در ویرانه ها دفن می شن
این خرابی تا 900کیلومتری امتداد ساحل اقیانوس آرام پخش می شه
رودخونه ها می سوزن
45هزار مجروح یا فوتی وجود داره
این یه مشکل بزرگه
و ما درون یه بمب ساعتی زندگی می کنیم
حداقل نصف پل ها از بین می رن یا صدمه می بینن (ویلی نان - سازمان مدیریت بحران دولت آمریکا)
نیمی از ادارات پلیس از بین می رن
دو سوم بیمارستان ها نابود می شن
کل شهرها تخریب می شن
بازسازی ممکنه دهه ها طول بکشه
گاهاً قراره چندین ماه خاموشی داشته باشیم
داریم به سال ها بازسازی نگاه می کنیم
این فاجعه هنوز اتفاق نیفتاده، اما می افته
ما درون یه مسابقه ایم و قراره بازنده این مسابقه باشیم
چه چیزی باعث این فاجعه می شه؟
،حالا با استفاده از جدیدترین داده های علمی .می تونیم عمیقاً به سیاره مون بنگریم
تا پرده از خطر روز افزونی برداریم
که درست زیر پامون قرار داره
این اتفاق قراره مرگبارترین اتفاقی باشه
که تا به حال تو آمریکای شمالی افتاده
شمال غربی اقیانوس آرام
نسکوین - اورگن
جزر اولین سرنخ ها از سرنوشت
شمال غربی اقیانوس آرام رو برملا می کنه
تنه های درخت توی ساحل، یه جورایی اتفاق عجیبیه (پروفسور کریس گلدفینگر - دیرینه زلزله شناس)
می شه دید که کل ساحل با این چیزها پوشیده شده
به نظر میاد احتمالاً یه چند صدتایی باشن
اونم زیر شن
تصویر پرتو ایکس ما نشون می ده که این تنه ها زمانی یه جنگل سترگ بودن
خیلی بی نظیره
این ها نوش غربی هستن که نمی پوسن
خوش شانسم که مشغول این کارم
حرف نداره
این فقط یکی از چندین مناطقیه که در سر تا سر ساحل وجود داره
دیدن این چیزها و درک مقیاسش
و درک اینکه تا 1000کیلومتر از ساحل
همچین چیزی وجود داره، واقعاً چیز بزرگیه
و یه راز بزرگ هم هست
آستانه طاقت آب شور این درخت ها خیلی پایینه
برای همین اصلاً نباید نزدیک اینجا باشن
،اگه یه کم دیگه در موردش تحقیق کنیم
ممکنه متوجه چیز مهمی بشیم
چیزی که ممکنه جون هزاران نفر رو
از یه فاجعه طبیعی نجات بده
ساحل نسکوین تو مرکز شمال غربی اقیانوس آرام قرار داره
یه پوشش سبز که سر تا سر 3ایالت پخش شده
خونه میلیون ها آدم که اکثرشون در 2تا
از مهم ترین شهرهای ناحیه زندگی می کنن
مراکز فناوری و نوآوری
که با تاریخ و فرهنگ پورتلند و سیاتل در هم تنیده شدن
من عاشق این شهر هستم .فکر می کنم کیفیت زندگی خیلی بالایی داره،
اون بیرون می شه یک عالمه فعالیت انجام داد و شهر زیباییه (ارین ویرث - متخصص ژئوفیزیک)
،ناحیه ای است با کوهستان های زیبا
و اقیانوس زیبا
از نظر یه زمین شناس، یه سرزمین عجایبه (پروفسور داگلاس تومی - متخصص ژئوفیزیک)
،کوهستان ها رو داریم، دریا رو داریم
یه جورایی کل تپه ها و (پروفسور هارولد توبین - رئیس شبکه زلزله ای شمال غربی اقیانوس آرام)
پدیده های جغرافیایی کاسکیدیا (ناحیه مرزی) رو داریم
به من باشه، دلم نمی خواد جایی غیر از اینجا زندگی کنم
اما هر دانشمندی می دونه که
،زیبایی نفس گیر این ناحیه .یه تهدید مرگبار رو در خودش پنهان کرده
،تقریباً در 240کیلومتری شمال نسکوین
،توی آب شور رودخونه کوپالیس
زمین شناس دکتر کری گریسون لینی به دنبال سرنخ هاش می گرده (رودخانه کوپالیس - ایالت واشینگتن)
عاشق کاوش توی گل هستم
و یکی از دوستانم که 30ساله ندیدمش، می گفت (دکتر کری گریسون لینی - متخصص خطرات ساحلی)
اوه، واقعاً کارت به چاله کندن کشید
،برای دکتر کری گریسون لینی
این گل و لای یه ماشین زمانه
این گل درختان آب شیرین بیشتری رو از گذشته در خودش مدفون کرده
،چیزی که اینجا داریم می بینیم .ریشه های نوئل سیتکایی هستن
تنه ها خیلی وقته که پوسیدن، اما ریشه ها
دوام آوردن چراکه تموم این گل از بالا محاصره شون کرده بوده
،خیلی بی خطر به نظر میاد .اما 100% یه صحنه قتله
اینجا یه جنگل بوده
اگه قبلاً می اومدیم، درخت های خیلی بلندی می دیدیم
ارتفاع این منطقه خیلی بالاتر بوده
پس می تونیم بگیم که سطح زمین
حداقل اینقدر نشست کرده
مناطق این طوری رو می شه در سر تا سر ساحل
از کالیفرنیای شمالی تا جزیره ونکوور مشاهده کرد، جایی که
زمین تا 10متر دچار نشست شده
چیزی که دارید می بینید، مدرک یه فاجعه گسترده ست
این تخریب گسترده حاکی از کار یه نیروئه
این یه محموله بسیار مجاب کننده
،از نشست سطح زمینه .شبیه همونی که در زلزله های ناحیه فرورانش می بینیم
،و هر چی هم مقدار فرورانش بیشتر باشه
زلزله هم شدیدتره
،جنوب کوپالیس
یعنی منطقه اطراف نسکوین، تا سطح دریا نشست کرد
و درخت های آب شیرین از بین رفتن
،نیرویی که همچین زلزله بزرگی رو آزاد کرده
زیر پای همین زمین شناس قرار داره
با استفاده از داده های جمع آوری شده از حس گرهای زیادی که
،در سر تا سر شمال غرب اقیانوس آرام دفن شدن
می تونیم از زمین تصاویر پرتو ایکس بگیریم
تا برملا کنیم چه چیزی عامل این نابودی بوده
همونطور که قاره آمریکای شمالی به سمت باختر میره،
تصاویر پرتو ایکس نشون میدن که صفحه اقیانوسی به زیر صفحه قاره ای ساییده میشه.
سر اینکه این صفحه کجا
به منطقه فرورانش میرسه .بین زمین شناس ها محل اختلافه،
در حال حاضر این ورقه های چند میلیون تُنی سر جاشون قفل شدن.
وقتی بلغزن، زلزله میاد.
ناحیه مرزی با طول هزار کیلومتر یکی از طولانی ترین گسله های شکسته نشده زمینه.
میلیون ها نفری که اینجا زندگی میکنن ممکنه با یکی از
:مرگبارترین نوع زلزله روبرو بشن یه بزرگ راندگی.
تجسم اینکه چقدر قدرت داره کار سختیه
ولی بزرگ ترین انفجار اتمی جلوش هیچه!
شهرهای مدرن پورتلند و سیاتل
تاحالا همچین بزرگ راندگی ای رو ندیدن.
اگه بری ژاپن یا شیلی،
سخت بشه یه هفته رو بدون حس کردن زلزله تجسم کرد.
ولی توی ناحیه مرزی ،من از دهه هشتاد اینجا بودم،
و فقط یه زلزله رو احساس کردم.
به هیچکدوم از مناطق فرورانش دیگه دنیا شباهت نداره.
هیچ زلزله چشمگیری تا حالا توش اتفاق نیفتاده.
رودخانه کوپالیس - ایالت واشینگتن
توی رودخونه کوپالیس،
دکتر گریسون لینی یه سرنخ ترسناک دیگه پیدا میکنه.
اینجا مجموعه خیلی چشمگیریه از
درخت های مرده که به عنوان جنگل ارواح شناخته میشه.
در گذشته، ممکن بود توی تراکم زیادی از
کاج نوئل و نوش غربی باشیم .ولی بعدش سطح زمین نشست کرد،
و تو کمتر از چند دقیقه کشندآب به سرعت وارد شد.
پس بعد از این اتفاق .درخت ها سریعاً از بین رفتن،
درست مثل یه ساحل نسکوینی،
فقط اینکه اینجا درخت ها بصورت کامل باقی موندن.
و باعث شدن بتونیم تاریخ وجودشون رو مشخص کنیم.
این الگوهای حلقه ای خیلی خیلی منحصر به فردن
و میتونیم نشون بدیم تاریخی که آخرین حلقه
به وجود اومده .توی تموم درخت ها یکسان بوده،
سال 1699.
اواخر همون سال یا اوایل 1700،
یه زلزله بزرگ باعث شد زمین
تا ده ها هزار کیلومتر مربعی سرتاسر شمال غربی اقیانوس آرام نشست کنه.
بر اساس منطقه گسترده ای که تحت تاثیر قرار گرفته زمین شناس ها،
قدرت زلزله رو تا مقیاس 9.2 ریشتر اندازه گیری میکنن.
تقریباً سی برابر قوی تر از زلزله سال 1906 که
بیشتر سان فرانسیسکو رو با خاک یکسان کرد (سان فرانسیسکو - 1906: قدرت 8.3 ریشتر).
توی سیصد و پنجاه سال گذشته، فقط شش زلزله به اون بزرگی (والدیویا، شیلی - 1960: قدرت 9.5 ریشتر)
زمین رو تکون دادن.
(انکوریج، آلاسکا - 1964: قدرت 9.2 ریشتر)
گسله ناحیه مرزی علی رغم آرامش گول زننده ش،
یکی از پرچمداران این لیسته.
واسه کار کردن جای زیباییه،
کلی طبیعت زیبا این اطرافه،
ولی باید پیامی که زمین داره بهمون میگه رو به خاطر بسپاریم.
برای بیش از سیصد سال،
گسله ناحیه مرزی تقریباً ساکت بوده.
این یه مشکل بزرگه.
ما به عنوان زمین شناس مسحور این فرآیندها
و تموم این چیزها شدیم .ولی خیلی هامون هم اینجا زندگی میکنیم،
و الان داریم وسط یه،
یه بمب ساعتی زندگی میکنیم.
وقی روی یه بمب ساعتی زمین شناسی نشستی،
یه سوال پیش میاد میشه بمب رو خنثی کرد؟،
این همه سکوت بد شگونه.
امکانش هست که اینجا تنها منطقه فرورانش نا لرزه خیز دنیا باشه؟
پس آیا گسله ناحیه مرزی مُرده،
یا ممکنه دوباره به صورت فاجعه باری بلغزه؟
خصوصاً با در نظر گرفتن مناطق مجاورش.
شمال غربی اقیانوس آرام روی :یه حلقه آتیش بدنام قرار داره
دیگ بزرگی از صفحات زلزله خیز و آتشفشان های نیم جوش
که اقیانوس آرام رو احاطه کردن.
اگه بری آلاسکا و ژاپن و فیلیپین رو دور بزنی،
چندین منطقه فرورانش داری
که همگی بصورت همزمان فعال هستن.
این مناطق نود درصد زلزله زمین رو تولید میکنن.
و طبق چیزی که در سرتاسر منطقه لبه اقیانوس آرام دیدیم،
این زلزله ها میتونن حسابی زیان آور باشن.
ژاپن. نیوزیلند. کالیفرنیا.
هر جایی روی این حلقه آتیش،
صفحات بنیادین زمین روی همدیگه ساییده میشن.
همینطور که خم میشن و تاب برمیدارن .انرژی رو مثل فنر جمع میکنن،
صفحات که حرکت کنن .تمام اون انرژی رو آزاد میکنن،
پورتلند و سیاتل یه ناکجا آباد نهصد کیلومتری رو در خودشون جا دادن،
جایی که صفحات اقیانوس آرام و آمریکای شمالی به همدیگه میرسن.
سوال اینه که این صفحات درحال حاضر چیکار میکنن؟
کرولیس - اورگن
سرنوشت میلیون ها نفر داخل مجموعه ای از ایستگاه های ساده جی پی اس ذخیره شده.
پروفسور گلدفینگر بیشتر از بیست سال رو صرف بررسی این داده ها کرده.
قبلاً فقط پنج یا شش ایستگاه وجود داشت.
بعدش به محض اینکه چندتا ایستگاه اون شکلی اضافه کردیم،
بعد هم که همیشه هرچی بیشتر، بهتره و شروع میکنی هرجا میشه ایستگاه بزنی.
مختصات جی پی اس این ایستگاه ها
به پروفسور گلدفینگر میگن که آیا این صفحات ثابت هستن یا متحرک.
اگه یه منطقه فرورانش مثل این داشته باشی
و اینطوری روی زمین یه ایستگاه جی پی اس نصب کنی،
قفل که نباشه انتظار هیچ حرکتی
مربوط به صفحات داخلی رو نداری.
ولی اگه قفل باشه ایستگا ها باید نشون بدن،
که دارن به طرف داخل هُل داده میشن.
اولین ایستگاه های جی پی اس خیلی واضح و سریع نشون دادن
که تمام لبه های جلویی آمریکای شمالی دارن به سمت شرق حرکت میکنن.
صفحه اقیانوس آرام هلشون میده.
در امتداد خط گسله .این دو صفحه به آرومی به هم قفل شدن،
یه نا به هنجاری عجیب توی حلقه آتیش.
چه نیرویی اینقدر قدرت داره که صفحات رو به هم فشرده کنه؟
مجموعه ای بالغ بر هزار و صد حس گر ،روی زمین و نزدیک ساحل،
یه تصویر پرتو ایکس از زمین به دست میدن.
بیش از دویست و پنجاه کیلومتر زیر سطح اقیانوس آرام
دریایی از صخره های نیمه مایع قراره داره .پوسته بالایی زمین،
تصاویر پرتو ایکس نشون دهنده دو ناهنجاری بزرگ هستن،
که پهنای هرکدوم هم تقریباً دویست کیلومتره.
صخره های فوق داغی که از اعماق زمین سر بر میارن و اسمشون ستونه.
همونطور که بالا میان به کف اقیانوس آرام فشار میارن،
و به سمت آمریکای شمالی هلش میدن .و دو صفحه رو به هم میچسبونن،
کیپ بلانکو - اورگن
متخصص ژئوفیزیک داگ تومی به راس
ستون گوشته ای جنوبی پا میذاره.
بزرگ راندگی توی این نقطه فقط
دو سه کیلومتر زیر پامون فاصله داره.
اگه میتونستی آب اقیانوس ها رو خالی کنی
و کفش رو تماشا کنی، رد نقاط داغ رو توی شمال شرقی اقیانوس آرام میدیدی.
و این نقاط داغ، ستون های کوچکی از
سنگ های داغ و نسبتاً مذابی هستن که رو به بالا سر بر میارن.
سنگ موجود در ستون داغ تره پس چگال تر هم هست.
پس میشه به عنوان یه بالن یا همچین چیزی در نظر بگیریش
که چگالی پایین تری داره و میخواد بالا بیاد و
به زیر اون صفحه در حال کشیده شدن فشار میاره.
یه آزمایش ساده فیزیکی بهمون نشون میده که
ستون ها چطوری این صفحات رو قفل میکنن.
این توپ نشونگر به ستونه .و ورق هم یه صفحه زمین ساختی،
این توپ از جنس استیروفومه و مشخصه
که حسابی فعاله و میخواد سریع از بین آب بالا بره،
این توپ چگالی موجود در زمین رو شبیه سازی میکنه.
داده ها تایید میکنن که انرژی پوسته بیش از سه قرنه
که به قفل شدن گسله ناحیه مرزی کمک کرده.
همونطور که صفحه آمریکای شمالی مثل یه فنر خم میشه،
انرژی بیشتری جمع میشه.
هر چی انرژی بیشتر جمع بشه قدرت رها شدن در زمانی که،
بالاخره یه صفحه میلغزه، بیشتر میشه.
صفحه تمام اون دگردیسی رو انباشته میکنه،
ولی نهایتاً تمام این انرژی باید آزاد بشه.
پس یه زمانی در آینده .این پوسته قراره به صورت فاجعه باری بلغزه،
میلیون ها نفر در سایه این فاجعه طبیعی زندگی میکنن.
سوال اینه که، میدونی لغزش بعدی کی اتفاق میفته؟،
اکثر خطرات طبیعی قبل از اتفاق افتادن یه هشداری میدن.
طوفان ها.
حتی فوران های آتشفشانی.
ولی پیشبینی اینکه زمین کی قراره بلرزه مثل پیشبینی
اینه که بگی یه بچه تندخو کی قراره بزنه به سیم آخر.
موفق باشید.
هر روز فصل زلزله ست،
و میشنوی که مردم درباره آب و هوای مخصوص زلزله صحبت میکنن،
و دانشمندها حسابی درباره این موضوع تحقیق کردن.
اصلاً همچین چیزی وجود نداره.
در سال زمان مشخصی واسه این اتفاق وجود نداره،
این اتفاق تو قمر خاصی از ماه رخ نمیده.
هیچکدوم از این شرایط واسه زلزله های بسیار بزرگ
تفاوتی ایجاد نمیکنن.
ما میدونیم که انرژی داره وارد سیستم میشه،
تنها چیزی که آرزو داریم پیشبینی کنیمش
اینه که چقدر انرژی ذخیره کرده.
مثل شارژ کردن یه باتری میمونه.
سیم رو وصل و روشنش کردی
و یه نور قرمز کوچولو داره چشمک میزنه ولی هیچ نشان گری نداریم
که بگه چقدر شارژ شده.
دانشگاه ایالت اورگن
پروفسور گلدفینگر نمیتونه مشخص کنه
زلزله بعدی کی به خونه ش یعنی شمال غربی اقیانوس آرام میزنه.
ولی میتونه دنبال سرنخ هایی در گذشته بگرده.
مسئله زلزله اینه که،
اگه یه روزی اتفاق افتاده باشه .احتمالاً هزاران بار اتفاق افتاده،
پروفسور گلدفینگر دنبال الگویی واسه
لرزش های گسله ناحیه مرزی میگرده .ولی نه روی خشکی.
دانشمندها سال ها درحال استخراج هسته های
رسوبی از کف دریا بودن.
محیط خیلی آرومیه،
رسوب همینطور مثل بارون میریزه.
ضبط صوت خیلی روانیه.
این بخش از زلزله بزرگ راندگی سال 1700 میاد.
رسوب به هم ریخته طی زمان زلزله بزرگ
به خشکی رسیده.
اینجا بین سه تا چهارصد سال مواد وجود داره
و این از جنس همون کف دریاییه که درست چند دقیقه قبل از زلزله بوده.
این سند کثیفی از نصف زلزله هاییه
که طی هزاران سال اتفاق افتادن.
میتونی بصورت چشمی ببینی که اینجا یه زلزله رخ داده،
زلزله، زلزله، زلزله،
یه زلزله دیگه، یه زلزله دیگه.
من یه جورایی به چشم بارکد به اینها نگاه میکنم.
زلزله های هشت ریشتری ،که بازم چیز عظیمیه،
به طور متوسط هر دویست و چهل سال اتفاق میفتن.
بزرگ ترین و مخرب ترین زلزله با قدرت نه ریشتر،
به طور متوسط هر پونصد سال رخ میده،
توی ده هزار سال اخیر گسله ناحیه مرزی نوزده بار،
یه زلزله بزرگ راندگی تولید کرده.
آخرین دفعه ش سال 1700 یعنی سیصد و بیست سال پیش بود.
ولی زمان بین زلزله های عظیم نامنظمه.
ممکنه از دویست تا هزارسال طول بکشه.
ممکنه هر لحظه توی پورتلند یا سیاتل یه زلزله عظیم بیاد.
تمام خطوط مدرکی ما
توی یک جواب به هم میرسن.
این یکی از قطعی ترین نمونه هاییه که توی عمرم دیدم.
پروفسور گلدفینگر میدونه که این زلزله چقدر میتونه بد باشه.
حتی واسه یه کالیفرنیایی مثل من هم زلزله
معمولاً بین پونزده تا بیست ثانیه طول میکشه.
ولی این یکی میتونه تا پنج دقیقه طول بکشه.
که اگه داخل یکیشون باشی .انگار تا ابد ادامه داره،
و پروفسور گلدفینگر هم سال 2011 توی یکی از این زلزله ها بوده.
واسه یه کنفرانس درباره زلزله رفته بوده ژاپن
و همون موقع یه زلزله نه ریشتری داخل توهوکو اتفاق میفته.
ژاپن تحمل همچین ضربه ای رو داره.
و میشد فاجعه اخیر رو براشون یه موفقیت به حساب آورد.
به جز پدافند ساحلیشون که
تحت یه سونامی بسیار عظیم قرار گرفت،
اه، خسارت ساختاری خیلی کمی به ژاپن وارد شد.
اورژانس، چی شده؟
یه زلزله وحشتناک رخ داده...
مهندس سازه رجینال دروچ هم
همون اول کار لرزش های ویران کننده رو حس کرده.
در اکتبر 1989، زلزله ای به قدرت 6.9 ریشتر لوما پریتا
در کالیفرنیای شمالی رو ویران کرد.
حسش میکنی؟
من داخلش بودم.
اون زمان توی پردیس برکلی دانشجو بودم (پروفسور رجینال دروچ - مهندس عمران و محیط زیست).
از جایی که من بودم .میتونستم دود رو ببینم که از پل خلیج میاد،
زلزله پل خلیج
و آزاد راه دو طبقه سایپرس رو لرزونده بود.
موتور یک هستم.
به گوشم.
سرهنگ گردان رو بگید بیاد اینجا.
چهارتا مجروحی داریم.
تو یه بخش دو کیلومتری یه دهانه به یکی دیگه برخورد کرد
و مردم رو بین دو بخش بزرگ
از پل بتنی گیر انداخت .جایی که اکثر مرگ و میرها توش اتفاق افتاد،
پونزده ثانیه.
شصت و سه فوتی.
شش میلیارد دلار خسارت.
مثل اکثر بخش های شمال غربی اقیانوس آرام،
اکثر بخش های خلیج سن فرانسیسکو هم روی سنگ بستر مستحکمی ساخته شده.
که امواج زلزله ای به سرعت از وسطش حرکت میکنن.
ولی ناهنجاری های بزرگی که زمین شناس ها
زیر ساحل پر جمعیت پیدا کردن .از جنس دیگه ای هستن،
طول بزرگ ترینشون بیشتر از شصت و پنج کیلومتره.
هشت کیلومتر زیر سطح،
تصاویر پرتو ایکس کاسه عظیمی از سنگ سخت رو نشون میدن،
که تا لبه ها با لایه هایی از رسوب های نرم و ضعیف پر شدن.
یه فرورفتگی رسوبی.
طی پنج سال اخیر زمین شناس ارین ویرث،
درباره اینکه زلزله چطور با این ویژگی زمین شناسی بزرگ
تعامل پیدا میکنه، تحقیق کرده.
از اونجایی که جنس اون ماده در زمان ورود امواج رسوبی
خیلی ضعیفه ماده رسوبی خیلی بیشتر از،
مناطق اطرافش میلرزه.
درست مثل این.
وقتی امواج رسوبی به لبه این فرورفتگی میخورن،
گیر میفتن، ورجه ورجه میکنن
و موجب میشن زمان زلزله طولانی تر و قدرتش بیشتر بشه.
و این یه مشکل عظیمه.
چون تقریباً دویست سال پیش مهاجرین چیزی رو در راس،
یه فرورفتگی خاص ساختن...
شهر سیاتل رو.
یه زلزله واسه هفتصد و پنجاه هزار ساکنش چقدر میتونه بد باشه؟
برای فهمیدن این موضوع .پروفسور ویرث ترتیب یه شبیه سازی ابرکامپیوتری رو داده،
امواج رسوبی دارن به پورتلند،
لا گرانده و کرسنت سیتی میخورن.
اگر چه فاصله دو شهر سیاتل و لا گرانده
از گسله بزرگ راندگی یکیه میشه دید که سیاتل،
طولانی تر و قوی تر از لا گرانده میلرزه.
زلزله لوما پریتا فقط پونزده ثانیه طول کشید.
اگه یه زلزله نه ریشتری بیاد .زمانش صد و بیست و پنج برابر میشه،
سیاتل میتونه بیشتر از پنج دقیقه بلرزه.
من اینجا رو به عنوان مکانی میبینم که مستعد وقوع زلزله ست،
ولی دلیل اینجا زندگی کردنمون اینه که زیباست،
چون دوستش داریم.
ولی یه جورایی یه معامله به حساب میاد و ریسکش هم زیاده چون
کلی ساختمون هست که از نظر زمین لرزه ای امن نیستن
و یه سری از این ساختمون ها هم مدرسه هستن.
و با داشتن یه دختر .این قضیه من رو مضطرب میکنه،
ما توی یه مسابقه ایم و قراره بازنده این مسابقه باشیم.
همین الانش میدونیم قراره ببازیم.
فقط مسئله اینه که چقدر بهش مونده؟
مثل بقیه مناطق شمال غربی اقیانوس آرام،
سیاتل در آستانه یه فاجعه ست.
تصاویر پرتو ایکس زمین به آشکار کردن سرنخ هایی
درباره این بمب ساعتی به ما کمک کردن ،ولی اگه قراره بدترین اتفاق بیفته،
خسارت وارده به این شهر تاریخی چقدر خواهد بود؟
تیمی از مهندسین و دانشمندها برای تحقیق وارد خیابون ها شدن.
متخصص ژئوفیزیک یعنی لی لیبرتی امیدواره که بتونه مقیاس خسارت رو
با ساخت زلزله های کوچیک خودش پیشبینی کنه.
میخوایم بدونیم یه زلزله بزرگ چه تاثیری
روی این ناحیه میذاره.
واسه همین ،داریم هر وقت که این تبر به زمین میخوره،
لزرش های زمین رو اندازه گیری میکنیم.
اون طرف شهر زلزله شناس هاروارد یعنی مارین دنول،
توی حیاط پشتی ها حس گرهای زلزله کار میذاره.
سلام.
داره کار زلزله شناسی منفعل انجام میده واسه همین
به صدای رفت و آمد ماشین ها .و حرکت امواج اقیانوسی گوش میده،
این منابع صدایی برای تحقیق درباره
یه زلزله مرزی تو دامنه فرکانسی بهتری هستن (پروفسور لی لیبرتی - محقق و پژوهشگر).
مارین اسم ساکنین سیاتل رو توی یه تحقیق علمی شهروندی مینویسه.
یه وقت هایی نگرانش میشم.
اگه درخت روی انبار بیفته یا خونه روی سر (ننت مارتین - ساکن سیاتل)
زیرزمین خراب بشه چی؟
هرچی بیشتر اطلاعات به دست بیاریم، بهتره.
به نظرم این زلزله میتونه حسابی ویرانگر باشه
و تنها امیدم اینه که زنده نباشم تا تجربه ش کنم (جویس موتی - شهروند سیاتل).
داریم تلاش میکنیم سناریوهای لرزشی رو تهیه کنیم
که بتونیم تحویل مهندسین زلزله شناسی بدیمشون و بگیم،
هی ببینید، انتظار داریم لرزش توی این منطقه" (پروفسور مارین دنول - زلزله شناس)
اینقدر طول بکشه، و همچین فرکانسی داشته باشه.
حالا لطفاً یه قوانینی رو برای ساختمون هایی که قراره اینجا ساخته بشن
".وضع کنید که تحمل این زلزله رو داشته باشن
مرکز شهر توی میدان پایونییر مهندس سازه،
رجینالد دروچ درحال ارزیابی این تهدید نسبت به مکان های تاریخی شهر سیاتله.
این سازه ها قبل از اینکه بدونیم
چطور موقع وقوع زلزله در امنیت باشیم ساخته شدن،
و یقیناً قبل از اینکه اصلاً از وجود همچین خطری در اینجا آگاه باشیم.
اکثرشون از آجر و ملات ساده ساخته شدن.
وقتی زلزله شروع به اتفاق افتادن میکنه،
زمین شروع میکنه به لرزیدن و این دیوارها معمولاً سقوط میکنن،
معمولاً فرو میریزن .معمولاً ترک برمیدارن،
اگه این سمتی بره .اینها خیلی خیلی شکننده هستن،
همینطوری ترک میخورن و به احتمال زیاد سقوط میکنن.
سیاتل داره به سرعت ساختمون های قدیمی خودش رو تقویت میکنه.
ولی یه زلزله طولانی مدت ساختمون های مدرنش رو هم تهدید میکنه.
یه مرمت صد میلیون دلاری کمک کرده
تا برج نمادین سوزن فضایی ضد زلزله بشه (یکی از برج های معروف شهر سیاتل).
یکی انجام شده... ده دوازه تایی مونده.
سیاتل روی یه فرورفتگی رسوبی قرار داره،
هم ارز زمین شناسیش میشه قلعه ای که روی شن ساخته شده.
میدونیم که فرورفتگی قدرت
یه زلزله رو تقویت میکنه و لرزش زمین
به طور چشمگیری بیشتر خواهد بود.
نگرانی دیگه اینه که فرورفتگی باعث آروم شدن لرزش واقعی میشه.
یه آسمون خراش رو به عنوان یه دوشاخه عظیم در نظر بگیرین.
اون موقع واقعاً تاثیراتش رو حس میکنید.
زلزله در راس این سازه .باعث ده ها متر جابجایی میشه،
تاحالا توی آمریکا شاهد همچین سطحی از لرزش
توی سازه نبودیم زلزله نه ریشتری یا بالاتر چیزی نیست،
که این ساختمون ها واقعاً برای تحملش طراحی شده باشن.
فقط فرورفتگی رسوبی نیست که میتونه
لرزش یه گسله مرزی رو اینقدر مرگبار کنه.
کوبه، ژاپن (کوبه، ژاپن - هفدهم ژانویه سال 1995).
زلزله ای به قدرت 6.9 ریشتر بندر رو لرزوند.
ده ها هزار نفر مجروح یا کشته شدن.
یه سری از بدترین تخریب ها مربوط به زمین هایی بودن
که از سطح دریا آباد شده بودن.
زمین تبدیل به باتلاق شنی شد.
بهش میگن روانگرایی.
زمین با ریختن مواد پرکننده روی آب
یا زمین مردابی احیا میشه تا بتونه یه سطح محکم ایجاد کنه.
ولی زیر این سطح، پره از آب.
وقتی زلزله میاد ،مواد پرکننده از هم جدا میشن،
و آبی که اون زیر حبس شده، بالا میاد.
و زمین مستحکم رو تبدیل به باتلاق شنی میکنه.
ماده میاد بیرون، در حال تبدیل شدن به مایع ست
و میبینی که خود سازه شروع به خم شدن میکنه.
ممکنه همچین اتفاقی توی شمال غربی اقیانوس آرام بیفته؟
گزارشات مربوط به خطرات زلزله توده هایی از
زمین روانگرا رو نشون میدن که سیاتل و پورتلند رو احاطه کردن.
یه منطقه رو لبه رودخونه ویلمت توی اورگن،
زنگ خطر رو برای مهندسین به صدا درآورده.
این منطقه از دو لایه متفاوت ساخته شده.
لایه رویی جدیده، و جنسش از خاک فشرده شده ست.
ولی لایه زیرین مالامال از آبه.
شرایط عالی برای روانگرایی.
اگه زمین متروکه بود .ریسکش کم میشد،
ولی نیست.
رود ویلمت - اورگن
یه مخزن عظیمه که نود درصد
بنزین و گازوئیل اورگن رو ذخیره کرده.
نه کیلومتر در امتداد سواحل رود ویلمت.
یه زلزله نه ریشتری میتونه فاجعه آمیز باشه.
اون موقع این مخازن رو میبینی که شروع به حرکت میکنن.
توی کمتر از چند ثانیه میبینی که
خاک شروع به تحلیل رفتن میکنه.
تمام مقاومتش واسه حمل
هر نوع باری رو از دست میده.
تقریباً مثل باتلاق شنی ،تبدیل به مایع میشه،
و همه چیز داخلش غرق میشه.
تو یه سری موارد میبینی که کل مانع تحلیل میره،
و وارد رودخونه میشه و شناور میشه.
میلیون ها گالن سوخت به شدت قابل اشتعال
ممکنه توی رودخونه جریان پیدا کنن.
درست تو قسمت پایین انبار .کابل های ولتاژ بالا قرار دارن،
این دکل ها خیلی خیلی بلند و انعطاف پذیرن،
و مستعد روانگرایی هم خواهند بود.
اگه دکل ها بیفتن .یه جرقه کوچیک میتونه سوخت رو شعله ور کنه،
شاهرگ اصلی پورتلند میتونه تبدیل به رودی از آتش بشه.
شهرها نابود میشن.
رودها مشتعل میشن.
و این تازه اول کاره.
ما تو مکانی به فاصله دو کیلومتری اقیانوس هستیم.
رود کوپالیس - وایومینگ
توی شمال غربی اقیانوس آرام،
در امتداد رود کوپالیس زمین شناس کری گریسون لینی،
مدارکی از آخرین زمین لرزه ای که سیصد و بیست سال پیش
ناحیه مرزی رو لرزونده، پیدا میکنه.
این قسمت داستان ابعاد
بسیار شگفت انگیزی رو واسمون تعریف میکنه.
فاجعه با اتمام لرزش تموم نشد.
اینجا از خاک جنگلی تا یه لایه ضخیم از شن
یه تغییر غیرمنتظره رو میبینیم و این قضیه بهمون میگه که،
یه سونامی اومده و اونقدری بزرگ بوده که شن رو از ساحل
این همه راه به طرف خشکی بیاره.
سال 2011، زلزله ای با قدرتی مشابه
زلزله سال 1700 ژاپن رو لرزوند.
توهوکو - ژاپن یازدهم مارس سال 2011
این زلزله منجر به یه سونامی به ارتفاع چهل متر شد.
راستش از همچین اتفاقی
کسی زنده بیرون نمیاد.
واسه زمین زدن مردم، تکون دادن ماشین ها،
کندن ساختمون ها از پای بستشون نیاز به سونامی خیلی مرتفعی نیست.
این مدرک نشون میده که سونامی ناحیه مرزی
حداقل تا فاصله یک و نیم کیلومتری وارد خشکی شده.
و باز هم اتفاق میفته.
من بیشتر نگران اینم که بیشترین تلفات جانی
مربوط به منطقه فرورانش ناحیه مرزی اکثراً به خاطر ورود سونامی
به ساحل باشه تا تکون های زلزله.
فکر خیلی ترسناکیه.
دیدن اینکه مردم اینقدر بهش بی تفاوتن
خیلی طاقت فرساست، بسیار نابودکننده ست، واقعاً ترسناکه (ماکسیمیلیان دیکسون - بخش مدیریت حوادث غیرمترقبه واشینگتن).
اونها فکر میکنن کار خاصی ازشون برنمیاد
که بتونن باهاش جون خودشون رو نجات بدن.
ولی راه هایی واسه محافظت از مردم وجود داره،
راه های واسه جون سالم به در بردن از این اتفاق وجود داره.
اگه حسابی آماده بشی، میتونی زنده بمونی.
یکی از شهرها خودش کار رو دست گرفته.
دانش آموزان و خدمه توجه کنن،
هم اکنون یک مانور زلزله و سونامی انجام میدیم.
دانش آموزها میمونن و توی کلاس هاشون پناه میگیرن (دکتر سیندی ریشر - مدیر مدرسه ابتدایی اوکوستا).
مدرسه ابتدایی اوکوستا توی بندر غربی واشینگتن،
دارنده اولین برج های تخلیه در زمان سونامی در آمریکای شمالیه.
هزینه هاش رو هم خود شهر تقبل کرده.
عکس العمل برج ها شبیه رو میزیه
که چار پایه هایی رو تامین میکنن که سطح سقف رو نگه داره.
سقف برج ها حدودا شونزده متر بالاتر از سطح دریاست.
دیوارها در واقع از هم جدا میشن و همه چیز از زیرش رد میشه.
به محض اینکه آب به پلکان عمودی برسه کل مردم،
بندر غربی میان اینجا.
و به محض اینکه موج بزنه همه چیز از زیر رد میشه،
و پایه ها همه چی رو ثابت نگه میدارن
و ما هم بالای آب میمونیم.
همین یه ساختمون میتونه جون بیش از هزار نفر رو نجات بده.
ولی در صورتی که برای استفاده ازش به موقع بهشون هشدار داده بشه.
علی رغم دهه ها تحقیق هیچکس نمیتونه پیشبینی کنه،
که زلزله بزرگ بعدی کی از راه میرسه.
فهمشون خیلی خیلی سخته.
مثل طوفان نیستن که اومدنشون رو ببینیم.
مثل فوران آتشفشان هم نیستن
که قبلش آتشفشان شروع به غرش کنه و گاز متساعد کنه.
زلزله معمولاً هزاران سال فشار خودش رو جمع میکنه
و بعدش بدون هیچ هشداری و تو چند ثانیه اتفاق میفته.
توی شبکه لرزه خیز شمال غربی اقیانوس آرام،
دارن یه سیستم هشدار رو تست میکنن.
زلزله امواج مختلفی رو صادر میکنه.
اولین امواج، یعنی امواج پی سریعن ولی،
چندان زیان آور نیستن.
امواجی که بعدشون میان ،خیلی آروم ترن،
و مثل موج های کوچیک توی برکه میمونن .امواج سطحی هستن،
حرکت اونها آهسته تره ولی باعث لرزش های شدیدتر سطح زمین میشن.
اونها هستن که زیان آورن.
زلزله، زلزله.
این یه شبیه ساز زلزله ست
که مستقیماً توی غرب سیاتله.
سیستم هشدار لرزش اول از همه
ورود امواج پی سریع تر رو شناسایی میکنه که به رنگ زرد نشون داده شدن.
امواج مرگبار اس، به رنگ قرمز .با نصف سرعت اونها حرکت میکنن،
این سیستم چندین ثانیه حیاتی رو در اختیار مردم میذاره
تا جا خالی بدن، پناه بگیرن و جایی رو نگه دارن.
هرچی از مرکز زمین لرزه دور بشیم،
هشدار هم بیشتر میشه.
انتظار میره 12ثانیه دیگه یه لرزش اتفاق بیفته
،در کمتر از 3 تا 5 ثانیه بعد از شروع زلزله
ما بزرگی و مکان اون زلزله رو اندازه گیری کردیم (داگ گیبنز - شبکه زلزله خیز شمال غربی اقیانوس آرام)
و هشدارهای پیش از وقوع زلزله
یا پیام هشدار زلزله رو ارسال کردیم
وقتی آژیر لرزش تحریک بشه، ثانیه ها هم ارزش پیدا می کنن
این آژیر فوراً متن هشدار رو ارسال می کنه
و می تونه به صورت خودکار زیرساخت های حیاتی رو تعطیل کنه (زلزله، پناه بگیرید و از خودتون محافظت کنید)
،خطوط آب، خطوط گاز
می تونیم در آسانسورهای ساختمون های بزرگ رو باز کنیم
می تونیم چراغ های راهنمایی رو قرمز کنیم
فکرش رو بکن بتونی ماشین رو توی آزاد راه نگه داری یا نذاری
،برن روی پل
سرعت قطار رو آروم کنی تا نذاری از ریل خارج بشه
3ثانیه دیگه زلزله میاد
علم مدرک قابل اعتناییه؛ از اینکه اینجا قراره زلزله بیاد
یه زلزله بزرگ هم قراره بیاد
دیگه مسئله این نیست که
قراره زلزله بیاد یا سونامی
مسئله اینه که کی اتفاق می افته
دانشمندها بر این باورن که ممکنه
یه سناریوی بدتر توی اورگن جنوبی اتفاق بیفته
و ممکنه این طوری نمود پیدا کنه
یه اَبَر لرزش
بعد از جمع کردن فشار واسه سه قرن،
صفحات آمریکای شمالی به طور فاجعه آمیزی
در آن سوی سطح اقیانوس آرام و در بخش جنوبی گسله مرزی می لغزه
تمام 900کیلومتر گسله شروع به شکافته شدن می کنه
اینجا داریم به 100ها ثانیه
باز شدن این چیز نگاه می کنیم
امواج لرزه خیز و سریع پی منشعب می شن و به ساحل می خورن
،در کمتر از چند ثانیه از شروع زلزله
حس گرهای لرزه خیزی که توی ساحل نصب شدن لرزه ها رو شناسایی می کنن
زلزله، زلزله
و فوراً یه آژیر لرزش ارسال می کنن
،ساکنین سیاتل قبل از رسیدن موج بزرگ
،فقط 3دقیقه فرصت دارن
،30ثانیه بعد از شروع زلزله
امواج مرگبار اس، به ساحل می رسن
لرزشش تا چند دقیقه بسیار شدید خواهد بود
احتمالاً وقتی که داره میاد پایین
،و به اون سمت ناپدید می شه .می تونی لرزش ساحل رو ببینی
،3دقیقه بعد از گسیختگی
امواج اس به سیاتل می رسن
زمین شروع به لرزش می کنه و ساختمون ها هم شروع به حرکت می کنن
فرورفتگی رسوبی زیر شهر
امواج لرزه ای رو محبوس و قدرت تخریب و مدتشون رو تقویت می کنه
هر چیز قدیمی و بازسازی نشده از بین می ره
این سازه ها تحمل چنین لرزشی رو ندارن
هرچی که لرزش آروم تر می شه و توی فرورفتگی تقویت می شه
ساختمون های بلندتر هم به ساز زلزله می لرزن
یه خطر جدی وجود داره که ساختمون های بلند
می تونن فرکانس های اثرگذاری رو تولید کنن
،در برخی موارد تا ده ها متر تاب می خورن
این طوری اگر هم بخوای، نمی تونی اون ساختمون رو تخلیه کنی
حتی نمی تونی روی پات وایسی
برای مردم زمان به شدت ترسناکیه
،در آنسوی ناحیه مرزی .زمین هایی که از دریا آباد شدن، تبدیل به باتلاق شنی می شن
کم کم می بینی که سازه ها شروع به کج شدن می کنن،
و در برخی موارد کاملاً سقوط می کنن
،خطوط سوخت قطع شده .گاز رو به رودخونه ویلمت جاری می کنن
این چیزها شروع می کنن به فرود اومدن
سیستم برق نیروگاهی از کار می افته، این موقع آب
هم قطع می شه و آبی وجود نداره که بشه باهاش
آتش ها رو خاموش کرد
و سپس دسترسی به جاده ها و پل ها از دست می ره
،بعد از تقریباً 5دقیقه
سیاتل بالآخره دست از لرزیدن بر می داره
،در امتداد ساحل .خطر تازه داره شروع می شه
،وقتی گسله پاره شد
لبه آمریکای شمالی تقریباً، 35متر بالا پرید
و درجا حجم زیادی از آب اقیانوس رو جابجا کرد
مردم ساکن در ساحل می دونن چی توی راهه
فکر کن 3 تا 5 دقیقه
یه زلزله 9ریشتری رو تحمل کردی
بعدش تازه کرونومتر آغاز به کار می کنه
برای فرار فقط چند دقیقه زمان دارن
اگه آب به سرعت عقب بره و ماهی ها روی ساحل بالا پایین بپرن
یه هشدار بزرگه که یه سونامی در راهه
،تا 1/5کیلومتری خشکی بالای هزار شهروند
به سرعت می رن سراغ سقف مستحکم و امن
مدرسه اوکوستا
یه دیوار آبی به ارتفاع 25متر، به ساحل می خوره
و هر چی که توی مسیرشه رو می شوره و می بره
،طوری کل اقیانوس میاد طرفتت
که انگار قطار داره بهت می زنه
و آوار و مخروبه های زیادی هم با خودش میاره
مثل یه ضربه سنگین می خوره بهت
و امید چندان به چیزی به جز غرق شدن وجود نداره
بیشتر از 900کیلومتر از ساحل شمال غربی اقیانوس آرام
از بین رفته
زلزله منطقه فرورفتگی مرزی یه اتفاق
عظیمه که تاحالا مثلش رو ندیدیم
اگه نگیم دهه ها بهسازی و بهبود سال ها طول می کشه
آمار زخمی ها یا فوتی ها امکان داره به45هزار نفر برسه
2برابر قربانی های زلزله سال 2011 در ژاپن
هزینه تعمیرات ممکنه از 100میلیارد هم فراتر بره
اگه نگیم مخرب ترین، این اتفاق یکی از
،مخرب ترین اتفاقاتی می شه که، می دونی
در آمریکای شمالی رخ داده
مادر طبیعت شاهه، ما رو خوار و ذلیل می کنه