یه سناریوی کابوس واره
یه سونامی عظیم به کرانه شرقی می خوره
از مین تا فلوریدا کیز (مجمع الجزایر مرجانی در سواحل جنوبی ایالت فلوریدا)
ابعاد عظیمش در حد و اندازه فیلم های فاجعه ای می شه
یه انهدام محضه
نابودی و مرگ و میرهای گسترده ای اتفاق می افته.
هزاران نفر کشته یا مجروح می شن
صدها هزار نفر بی خانمان می شن
،تو کاترینا همچین چیزی رو دیدیم .اینجا هم خیلی شبیه اونجاست
بازسازی این منطقه سال ها طول می کشه
یه سری دانشمندها باور دارن که این فاجعه ممکنه یه روزی اتفاق بیفته
اما چه طور؟
،مثل کار یه کارآگاه می مونه
سعی می کنیم تیکه های کوچیک پازل رو پیدا کنیم
سر نخ ها در اعماق زمین پنهان شدن
،برای افشاء کردنشون می ریم سراغ آخرین آشکارسازی های علمی
و سیاره مون رو به شکل کاملاً جدید می بینیم
آتلانتیک سیتی، نیوجرسی
در ساحل شرقی اگه به مردم حرف از سونامی بزنی، براشون آشنا نیست
می دونی، می گن، "نه، اینجا سونامی نمیاد (مایک انگو - مدیر برنامه سونامی)
"این اتفاق توی اقیانوس آرام می افته"
اما اونجا هم همچین تهدیدی وجود داره
سونامی اقیانوس هند - 2004
،دسامبر سال 2004
یه سونامی عظیم به 14کشور در اقیانوس هند اصابت می کنه
آمار مرگ و میر، بیش از 200هزار نفر
تماشای یه سری از تصاویر سونامی اقیانوس هند
واقعاً کار دشواریه
چون یه نابودی تمام و کماله
و همین موضوع باعث شده این تهدید به خصوص
،برای خیلی از ماهایی که توی این زمینه کار می کنن .یه چیز شخصی به حساب بیاد
می دونی، ما... نمی خوایم شاهد همچین چیزی باشیم
،مثل اکثر سونامی ها
یه زلزله زیر دریایی موجب فاجعه سال 2004 شد
زلزله ای که در مرزهای پوسته زمین ساختی جهان رها شد
با این حال ساحل شرقی با لبه های این صفحات فاصله زیادی داره
پس چه طور یه سونامی مرگبار می تونه مردم اینجا رو تهدید کنه؟
جواب این سئوال تو فاصله .5هزار کیلومتری اینجاست
در آن سوری اقیانوس اطلس، در جزایر قناری
جزیره لاپالما قرار داره
،لاپالما که برای مناظر جادوییش معروفه .یه بهشت توریستیه
این جزیره کوچولو به زور به یک چهارم اندازه کوچک ترین ایالت آمریکا می رسه
اما برخی از کارشناس ها بر این باورن که
این جزیره می تونه یه روزی چنان سونامی ای رو رها کنه که کرانه دریای شرقی رو از بین می بره
اما چه طور؟
اولین سرنخ رو با استفاده از داده های زمین لرزه ای
برای تماشای اعماق جزیره پیدا می کنیم
تصاویر پرتو ایکس نشون می دن که لاپالما
فقط نوک یه کوه زیرآبی عظیمه
ارتفاعش از کف دریا تا نوک قله به 6هزار کیلومتر می رسه
دو سوم ارتفاع کوه اورست
فقط یه نیروی طبیعت
می تونه تو کف اقیانوس یه کوه مخروطی درست کنه
لاپالما - 1971
تصاویر خیلی مبهمی از تماشای یه (پروفسور ولنتین ترول - سنگ شناس)
،فوران آتشفشانی در تلویزیون یادم میاد و اونم برای زمانیه که یه بچه کوچولو بودم
و اون فوران سال 1971 بود
،اون سال، آتشفشان لاپالما یعنی تنگیا
با یه انفجار زنده شد
پدر مادرم تازه اولین تلویزیونشون رو خریده بودن
و یادمه که حسابی محسورش شده بودم
زمین شناس ولنتین ترول که ،تحت قدرت نمایی لاپالما قرار گرفته بود
بعدها تبدیل به مسئول جهانی این جزیره آتشفشانی شد
زمین شناس ها به این می گن یه جزیره اقیانوسی
،یه مقداری شبیه جزایر هاواییه
که در مرکز صفحه اقیانوس آرام قرار دارن
اما اینجا حرف از اقیانوس اطلسه
،سنگ داغی که داره بالا میاد در حقیقت از سطح اقیانوس بیرون می ریزه
و آروم آروم یه آتشفشان می سازه
،اگه جزیره لاپالما 5هزار کیلومتر از آمریکا فاصله داره
پس آتشفشان هاش چه طور برای اونجا یه تهدید به حساب میان؟
همه فریفته شکل جزیره شده بودن
این شکل به همه جور مدل، نظریه و گمانه پردازی دامن زده
،که این جزیره چطور شکل گرفته، تکامل پیدا کرده
چون... یه رازی رو داخل خودش پنهان داره
رازی چنان مرگبار که ممکنه ساحل شرقی آمریکا رو نابود کنه
و رازی چنان بزرگ که از روی سطح زمین دیده نمی شه
،به عنوان یه زمین شناس عمدتاً روی زمین کار می کنیم
پس داشتن شانس تماشای چیزها از زاویه چشم یه پرنده
معمولاً به شدت مفیده
،در مرکز جزیره
پروفسور ترول بالآخره می تونه راز جزیره لاپالما رو ببینه
یه حفره عظیم وسط جزیره وجود داره
و، و این یعنی یه تکه ماده بزرگ گم شده
صخره های عظیم یه گودال نیمه گرد گسترده رو احاطه می کنن
زمین شناس ها اول فکر می کردن، این حفره حاصل
یه فوران آتشفشانی باشه
گودال های آتشفشانی معمولاً گرد هستن
اما، اینجا یه شکل تمام گرد نداریم
فقط یه شکل نعل اسبیه
گودال نعل اسبی بر جزیره غالب شده
،اگه یه فوران آتشفشانی باعث ایجاد این گودال نشده پس چی شده؟
و چرا برخی از دانشمندها باور دارن که این گودال سرنخی
در جواب این سئواله که چرا لاپالما آمریکا رو تهدید می کنه؟
،پاسخ این سئوال ممکنه در فاصله 8هزار کیلومتری اینجا باشه
توی حیاط پشتی آمریکا
اگرچه من 10سال مشغول
،کار توی کوه سنت هلن بودم
،اما هر سری که میام دیدنش .همون حس هیجان اولیه رو می گیرم
یعنی واقعاً داری وارد مکانی میشی که دنیای علم رو عوض کرده (پروفسور بریتنی برند - آتشفشان شناس).
و من یکی از اون آدم های خوش شانسم که شانس مطالعه ش رو داشته.
پروفسور بریتنی برند منطقه
بدنام ترین فوران آمریکا رو بررسی میکنه.
ولی با این حال کوه سنت هلن نیست که اون رو جذب اینجا کرده.
به جاش، معمایی خیلی دورتر از آتشفشانه.
تمام سنگ هایی که میبینیم .همگی آتشفشانی هستن،
در واقع سنگ گدازه ایه،
از ذات بسیار سفتش میشه این رو گفت.
این سنگ گدازه ای معمولاً داخل یا کنار دامنه آتشفشان ها پیدا میشه.
مسئله اینه که اینجا شونزده کیلومتر با آتشفشان فاصله داریم.
این سنگ قرار نیست اینجا باشه.
ولی این مدرک چطور
به توضیح این تهدید نسبت به ساحل شرقی آمریکا بهمون کمک میکنه؟
اگه به این دونه های ریزی
که بین این سنگ هاست نگاه کنی .میبینی که شدیداً شکسته و خرد شدن،
این اتفاق فقط زمانی میفته که یه حرکت عظیم داشته باشی،
که وقتی این تیکه های بزرگ حرکت میکنن .آسیاب میشن و به هم برخورد میکنن،
این مسئله فقط یه توضیح داره،
فوران این سنگ ها رو اینجا نیاورده .بلکه کار یه ریزش کوه بوده،
ماه می سال 1980، لرزه های ماگما کوه سنت هلن رو از هم جدا کرد.
در عرض چند ثانیه .کل دامنه شمالی فرو پاشید،
به اندازه یه میلیون استخر شنای المپیکی سنگ از سراشیبی ها پایین اومد.
این بزرگ ترین ریزش کوهی بود که در تاریخ ثبت شده.
و باعث شد کلاهک آتشفشان یک دفعه کنده بشه و خود فوران رو فعال کنه.
بعد از فوران کوه سنت هلن بود
که دانشمندها از هم پاشیده شدن آتشفشان ها رو به رسمیت شناختن،
ممکنه شبیه کوهستان های بزرگ، بلند و قوی باشن .ولی نیستن،
از قلوه سنگ و خاکستر ساخته شدن .و ضعیف هم هستن،
همه ش با عقل جور درمیاد .آتشفشان ها فرو میپاشن.
فروپاشی سنت هلن یه تیکه مدرک آشکار کننده هم از خودش به جا گذاشت.
معمولاً انتظار داریم توی آتشفشان ها گودال های گردی ببینیم،
ولی اینجا یه شیار نعل اسبی شکل میبینیم،
جاییکه یه تیکه گنده از زمین سر خورده،
و منجر به این ریزش کوه شده.
ممکنه یه ریزش کوه آخرالزمانی دلیل این گودال نعل اسبی در لا پالما باشه؟
اگه اینطوریه، باقی مونده هاش کجان؟
حالا زاویه مربوط به تصاویر پرتو ایکس آتشفشان زیر آبیمون رو تغییر میدیم.
تصاویر پرتو ایکس با پوشش سراشیبی ها،
نه یکی، بلکه خرده سنگ های چند ریزش کوه عظیم رو افشا میکنن.
این ریزش ها هزار و صد کیلومتر مربع رو پوشش میدن،
بیشتر از مجموع مساحت نیویورک، شیکاگو .و سیاتل،
فقط یکی از این اتفاقات پنجاه برابر بیشتر از
ریزش کوه سنت هلن بوده.
با گذشت زمان بیشتر از هشتصد کیلومتر مکعب از لا پالما،
به دریا فرو ریزش کرده.
اگه یه ریزش کوه عظیم دیگه توی لا پالما اتفاق بیفته چی میشه؟
ممکنه سونامی ای رو راه بندازه که به ساحل شرقی آمریکا برسه؟
دانش مدرن هرگز شاهد فرو پاشی یه آتشفشان به دریا نبوده.
ولی تو سال 2018، یه فوران به یه جزیره توی اندونزی میخوره
و همه چیز رو تغییر میده.
دسامبر سال 2018.
یه روز عصر نجار محلی بایو سومبولو،
مشغول لذت بردن از این بهشت استوایی بود.
اون روز عصر آب و هوا
واقعاً محشر بود.
امواج آروم بودن.
بازتاب ماه افتاده بود رو آب دریا.
همه جای آسمون ستاره بود.
یه دفعه صدای یه غرش شنیدم.
شبیه صدای موتور هارلی بود.
بعد از اون امواج به خشکی خوردن.
امواج خونه خراب کن.
خونه ام رو نابود کردن.
خودم رو بیست متر پرت کردن اون طرف.
نمیدونستم مُردم یا زنده ام.
کلی آدم مجروح دیدم که کمک میخواستن.
تو طول جاده یه عالمه جسد افتاده بود.
یه سری حتی زیر ماشین بودن.
بایو سومبولو به زور از سونامی جون سالم به در برد.
عامل ایجاد این دیوارهای آبی مرگبار
معمولاً زلزله های زیر دریایی عظیمه.
ولی اون شب ماه دسامبر،
هیچ زلزله بزرگی اتفاق نیفتاده بود.
پراویدنس - رودآیلند
پروفسور استفان گریلی ،در دانشگاه رودآیلند،
باور داره که میتونه یه توضیح ارائه بده.
سونامی یه تهدید وحشتناکه.
نباید نادیده بگیریمشون، و خودمون رو بزنیم به اون راه (پروفسور استفان گریلی - مهندس اقیانوس).
اه، اگه میدونیم پتانسیل افتادن همچین اتفاقی وجود داره
پس باید واسش آماده بشیم.
اون فکر میکنه در کنار زلزله نیروی دیگه ای هم وجود داره،
که میتونی امواج مرگباری رو رها کنه.
ریزش کوه.
این تیکه که بخشیش فلز و بخشیش چوبه،
حاوی انرژی پتانسیله،
پس بعد از آزادسازی تبدیل میشه به انرژی حرکتی،
انرژی جنبشی، و موج درست میکنه.
اگه از نزدیک تر نگاه کنیم، میبینیم که یه ریزش کوه چطور تبدیل به یه موج مرگبار میشه.
جابجایی های حجیم مقدار زیادی آب که با سرعت به سمت جلو میاد.
همونطور که سونامی به ساحل نزدیک میشه،
نیروی کف دریا اون رو به ارتفاعات بالاتر میبره،
و این فقط یه موج تکی نیست.
ما دو، سه، چهار، پنج،
شش، هفت، هشت موج رو میبینیم که تکثیر میشن.
در واقعیت فقط چند دقیقه با هم فاصله دارن.
و تاثیرش شاید یک ساعت و نیم طول بکشه.
آیا یه ریزش کوه عظیم
میتونه سونامی مخرب سال 2018 اندونزی رو توضیح بده؟
و اگه میتونه اصلاً از کجا اومده؟،
اینجا چالش اصلی پیدا کردن دلیل سونامیه (پروفسور دیو تپین - زمین شناس دریایی).
و مثل یه داستان کارآگاهی میمونه .یه داستان شرلوک هلمزی،
بسیار دورتر از ساحل زیست شناس دریایی دیو تپین،
دنبال یه چیز بزرگ میگرده که بتونه یه ریزش کوه عظیم رو ایجاد کنه.
و یه متهم ردیف اول هم داره.
تو فاصله چهل کیلومتری از دریا .بقایای یه آتشفشان جزیره ای در حالت نیمه جوشن،
الان داریم درست به مرکز فوران نگاه میکنیم.
اناک کراکاتوآ درست در شب سونامی فوران کرد (آتشفشانی در اندونزی).
ولی فاصله اش از ساحل دیدن اینکه اونجا دقیقاً چه اتفاقی افتاده رو سخت کرد.
ممکنه اینجا یه ریزش کوه باعث رها شدن اون موج مرگبار شده باشه؟
کاری که هیچکس تا حالا انجامش نداده .نگاه کردن به زیر دریاست،
امروز، یه بررسی دریایی داریم،
که بریم بیرون و کف دریا رو نقشه برداری کنیم،
که ببینیم زیر سطح دریا چه اتفاقی افتاد.
تیم پروفسور تپین اولین گروهی هستن
که برای بررسی این سونامی مرگبار .به اعماق دریاها نگاه میکنن،
ما همراهمون یه منبع زمین لرزه ای رو داریم.
این وسیله یه صدای بنگ درست میکنه
و این صدا از وسط ستون آب به طرف پایین حرکت میکنه.
صدا به سمت کف دریا میره و بعدش
جلوتر و تا هسته درونی زمین میره.
و ما با این اطلاعات میتونیم تصویری
از اینکه چه چیزی واقعاً باعث سونامی شده .گردآوری کنیم،
داده های دست اول تیم .یه منظر تکان دهنده رو افشا میکنه،
کف دریا پر شده از تکه های سنگی به ارتفاع چند صد متر.
لبه های تیز این سنگ ها بهمون میگه که
همزمان با شکافه شدن و فرو ریختن آتشفشان به وجود اومدن.
سونامی مرگبار اناک کراکاتوآ به واسطه فوران به وجود نیومد.
بلکه توسط یه ریزش کوه فاجعه بار ایجاد شد.
مدرک نهایی .گودال نعل اسبی عظیمه،
گودالی که همزمان با نابودی سراشیبی ها توسط ریزش کوه ایجاد شد
و از قلب جوشان آتشفشان رونمایی کرد.
لا پالما
واسه جزیره اقیانوس اطلسی لا پالما،
آتشفشان اناک کراکاتوآ بالاخره مدرکی رو به دست دانشمندان مدرن میده.
سونامی های حاصله از ریزش کوه میتونن آتشفشان ها رو به قاتلین دور بُرد تبدیل کنن.
حالا هم یه دانشمند دنبال اینه که
بفهمه این جزیره چقدر میتونه خطرناک باشه.
بدترین سناریوی ممکن
اینه که سونامی ممکنه
به کرانه شرقی آمریکا اصابت کنه.
توی همچین روزهایی، فکر میکنم بهترین شغل دنیا رو دارم.
مثل کارآگاه بودنه .سعی میکنیم تیکه های کوچیک معما رو پیدا کنیم،
ولی نگاهش کن (پروفسور کریس جکسون - زمین شناس).
منظره نفس گیری هم هست.
زمین شناس کریس جکسون درباره یه فاجعه بالقوه تحقیق میکنه.
اینجا تو سمت چپم، یه گستره عظیم
از سنگ های تیز، سخت و سیاه وجود داره.
مقایس این گستره واقعاً چشمگیره.
پروفسور جکسون توی این سنگ ها دنبال سرنخ میگرده.
نشونه هایی که مشخص میکنه لا پالما میتونه
چنان ریزش کوه بزرگی ایجاد کنه که منجر به رهاسازی یه سونامی بشه.
میتونیم از آتشفشان هایی نام ببریم
که روی لبه فروپاشی قرار دارن،
چون خیلی خیلی مخروطی شکل هستن.
اگه سراشیبی زیادی تند بشن .آتشفشان میتونه دچار فروپاشی بشه،
سراشیبی های تند تنها خطر موجود نیستن.
پروفسور جکسون نشانه هایی رو داخل خود سنگ پیدا میکنه.
خب یکی از دلایلی که آتشفشان های دچار فروپاشی میشن،
اینه که چند لایه هستن.
اونها نه فقط از گدازه، که از سنگ هایی تشکیل شدن که بین این گدازه ها قرار دارن.
و اینجا میبینیمش.
این سنگ ها فقط یه حجم توده ای هستن که این سراشیبی ها رو شکل میدن.
پس سراشیبی ها رو اضافه می کنیم ،خرده ریزهای لق رو اضافه می کنیم،
و میبینیم تعجبی نداره که یه آتشفشان مثل لا پالما میتونه دچار فروپاشی بشه.
اگه طبیعت ماشه رو بکشه...
کوه سنت هلن، ایالت واشینگتن - سال 1980
ریزش کوه عظیم سنت هلن
با حرکات ماگما از اعماق زمین به راه افتاد (ماگما، سنگ های ذوب شده توسط گرمای درون زمین).
رعشه های زلزله ای که رسماً آتشفشان رو پاشوندن.
آتشفشان های لا پالما بیشتر از چهل ساله که قل قل نکردن.
پس آیا دیگه تهدید به حساب نمیان...
یا منتظر فرصت مناسبن؟
تو سرتاسر این جزیره کلی مدرک وجود داره که نشون میده
این آتشفشان چطور با گذشت زمان تغییر کرده،
و اینکه لا پالما چقدر پویاست.
ولی برای درک اینکه الان چه رفتاری داره و در آینده ممکنه چه رفتاری داشته باشه،
باید به قسمت تحتانیش نگاه کنیم.
مدارک مربوط به گدازه های آتشفشانی بهمون اجازه می ده تا به دقت به زیر جزیره بنگریم
دانشمندها باور دارن فقط تو عمق شش و نیم کیلومتری اینجا،
دو منبع عظیم از سنگ های نیمه مذاب قرار داره.
دماشون بیشتر از هزار درجه سانتی گراده.
و اعتقاد بر اینه که تا مقیاس پنجاه کیلومتری پخش میشن.
ولی چرا اینجان؟
زمین شناس ها معتقدن یه ستون غول پیکر از گرما
که ستون گوشته ای نام داره،
از هسته فوق داغ زمین سر برمیاره.
نظر بر اینه که این ستون حداقل بیست میلیون سال عمرشه.
و به این زودی ها هم خنک نمیشه.
لا پالما از نظر آتشفشانی فعال ترین جزیره
توی کل مجمع الجزایر قناریه.
الان تو دوره ای از رشد جزیره هستیم که فوران ها مکرراً اتفاق میفتن.
و خیلی خیلی تعجب میکنم
اگه فوران دیگه ای توی جزیره رخ نده.
اگه به نحوه تکامل این آتشفشان طی میلیون ها سال نگاه کنیم،
احتمالش هست که دوباره در آینده فوران کنه.
و احتمالش وجود داره که ریزش کوه دیگه ای هم رخ بده.
اگه همچین ریزشی اتفاق بیفته،
ممکنه سونامی حاصله اونقدری قوی باشه که از اقیانوس اطلس رد بشه؟
پراویدنس - رودآیلند
کارشناس سونامی پروفسور استفان گریلی بدترین سناریوی ممکن رو مدلسازی میکنه.
این مدل یه ویدیوی سه بعدیه
که فروپاشی رو شبیه سازی میکنه.
بدترین سناریوی ممکن اینه که چهارصد و پنجاه کیلومتر مواد مذاب
از آتشفشان وارد اقیانوس بشه.
این اتفاق برابره با ریزش کوهی صد و هشتاد هزار برابرِ اهرام بزرگ.
این اتفاق میتونه امواج سهمگینی رو ایجاد کنه.
امواج نزدیک به آتشفشان میتونن تا فاصله هزاران متری برسن.
حالا این فاز بعدی مدلسازیه
که یه تکثیر موج تا اقیانوس اطلسه.
اینجا داریم به سه ساعت میرسیم.
موج به سرعت حرکت میکنه.
اندازه سرعت یه هواپیمای جت .تقریباً هشتصد کیلومتر بر ساعت.
و حالا نزدیکه به ساحل شرقی آمریکا برسه.
حالا وقتی روی آتلانتیک سیتی زوم کنیم،
خود اصابت رو نشونمون میده
که یه سیل عظیم درست میکنه که ارتفاعش ممکنه به هشت تا ده متر برسه.
پس یه عالمه سیل درست میشه و این سیل تا فاصله خیلی زیادی،
وارد خشکی میشه.
و این فقط یه موج تنها نیست.
چندین موج خواهیم داشت.
و مدت اصابت این سونامی
ده ها دقیقه و شاید چندین ساعت طول میکشه.
بسته به اینکه کجای ساحل شرقی باشی،
اصابت بین هفت تا دوازده ساعت بعد از فروپاشی کوه رخ میده.
این آشفتگی شهرهایی که تا امتداد هزار و پونصد کیلومتری کرانه شرقی هستن
رو با خاک یکسان میکنه.
حالا اینجا تو دست چپ منبع
بیشینه سیلی هست که در امتداد ساحل میاد.
پس چهارده تا ایالت از فلوریدا
تا مین رو میبینی که مورد اصابت اون سونامی قرار گرفتن.
توی لانگ آیلند ،ارتفاعش به هشت متر میرسه،
توی کیپ هاتراس به هفت و نیم متر،
توی فلوریدا، پنج، شش متر.
پس طبق شبیه سازی های ما در سرتاسر ساحل شرقی
این ارتفاع میتونه از سه متر
و برای بدترین سناریوی ممکن
تا ده متر متغیر باشه.
البته این رو مد نظر داشته باشید که احتمال وقوع این بدترین سناریوی ممکن،
خیلی کمه.
ولی بازم، باید آماده باشیم.
ژاپن - 2011
یازدهم مارس سال 2011.
با یه هشدار کوچیک، یه سونامی عظیم به ساحل شرقی ژاپن میخوره.
آمار مرگ و میر، بیش از پونزده هزار نفر.
در بدترین سناریوی ممکن توی لا پالما،
یه سری از کارشناسان فکر میکنن که یه سونامی فاجعه بار
میتونه کرانه شرقی رو احاطه کنه.
آیا آمریکا آماده خواهد بود؟
اکتبر سال 2012.
ابرطوفان سندی به ساحل شرقی آمریکا میکوبه.
یکی از چندین شهری که تخریب شده .آتلانتیک سیتی توی ایالت نیوجرسیه،
شهر حسابی در معرض خطره.
اگه طوفان یا تندبادهایی مثل ابرطوفان سندی بیاد (پروفسور رجینالد دروچ - مهندس مکانیک، طبیعت و عمران)،
مشخصه که با خیزآب به مشکل میخوریم.
پروفسور رجینالد دروچ توی تاثیر فاجعه تخصص داره.
میبینید که دارن یه دیوار آبی درست میکنن،
انگار هشتصد مترش رو تکمیل کردن.
دیوار جدید قدرت سیل حاصله از طوفان رو کاهش میده،
ولی ساحل شرقی با یه تهدید دیگه روبروست.
این دیوار در برابر یه موج نه متری
یا حتی یه موج شش متری کار خاصی ازش برنمیاد.
منظورم اینه موج به راحتی ازش رد میشه از پیاده رو هم رد میشه،
و راحت وارد شهر میشه.
برخی دانشمندها بر این باورن که ممکنه یه روزی
یه سونامی به ارتفاع نه متر به ساحل شرقی بخوره.
اگه دیوار شکسته بشه،
پروفسور دروچ آسیبی که آب میتونه .ایجاد کنه رو به چشم دیده
من توی کاترینا بودم (نیواورلئان، لوئیزیانا - 2005).
ناتوانی بزرگ یکی از این خاکریزها رو دیدیم
و دیدیم که آب چطور به سرعت وارد اون منطقه شد،
و خاکریز کاملاً نابود شد.
منظورم اینه، بعد از ورود آب یه خونه هم سر پا باقی نموند.
یه سونامی میتونه یه همچین آشوب مشابهی رو توی ساحل شرقی ایجاد کنه.
این ساختمون های چوبی حسابی به مشکل میخورن.
نیروی امواج خیلی بالا خواهد بود،
پس این ساختمون ها راحت از جاشون کنده میشن و از هم میپاشن.
همه جا آوار میریزه ،زمین رو خورده شیشه میگیره،
درخت ها سقوط میکنن .چون همونطور که میبینید اینجا منطقه نسبتا جنگلی ای هستش،
و بدیهیه که کلی ماشین هم روی آب شناور میشن و آسیب میبینن.
برق میره، آب قطع میشه.
اگه خطوط گاز ترک بخورن .ممکنه آتیش سوزی هم بشه،
پس واقعاً یه ویرانی تمام و کمال خواهد بود.
مثل بقیه شهرهای ساحل شرقی،
آتلانتیک سیتی هم روی یه جزیر ساخته شده.
اگه پل ها از بین برن .گیر میفتید،
مردمی که توی جزیره هستن
نمیتونن بعد از همچین اتفاقی ازش خارج بشن.
و گروه های امداد هم نمیتونن واردش بشن.
ولی ایالات متحده دانشمندهایی رو به کار گرفته
تا آتلانتیک سیتی رو تحت نظر داشته باشن تا اگه سونامی توی راه بود، به مردم هشدار بدن.
دو تا مرکز هشدار سونامی داریم
که دو نفر توش به صورت تمام وقت
شیفت وایمیستن (مایک انگو - مدیر برنامه سونامی)
و شبکه های زلزله خیر دنیا
رو تحت نظر دارن.
توی این وضعیت .توانایی ما حسابی به شناسایی زلزله های بزرگ بستگی داره،
ولی نقطه ضعف داستان همینجاست.
یه زلزله نبستاً کوچیک میتونه منجر به
یه ریزش کوه توی لا پالما بشه.
پس ممکنه اولین هشدار از دست بره.
واسه شناسایی اینجور چیزها شبکه ای نداریم.
پس جدی فکر میکنم چیزی که
بعدش میبینیم .گزارشات خبری خواهد بود،
تو فاصله خیلی کمی از این اتفاق .یه هشدار ارسال میکنیم،
به محض اینکه سونامی از حس گرهای آب عمیق موجود در اقیانوس اطلس بگذره،
اولین تصویر مایک اگنو از اندازه و سرعت موج از راه میرسه.
این تصاویر نشون میدن که تا برخورد سونامی .حدود سه ساعت مونده،
کرانه شرقی از نظر جمعیتی پر تراکم ترین ناحیه آمریکاست.
فقط داخل خود آتلانتیک سیتی،
جمعیت تابستونی میتونه روزانه به چهارصد هزار نفر برسه.
امنیت این آدم ها در دستان
رئیس آتشنشانی و مدیر اداره حوادث غیر مترقبه .اسکات اونز قرار داره،
به محض اینکه اعلان سونامی رو دریافت کنیم (اسکات اونز - رئیس اداره آتشنشانی)
برنامه تخلیه مون رو شروع میکنیم.
تمام شکل های ارتباطی مورد استفاده قرار میگیرن.
یه سیستم اورژانس رزرو داریم.
یه سیستم شبکه اجتماعی خیلی قوی داریم.
در ضمن یه سیستم هشدار هم روی پیاده رو داریم که آژیری رو به صدا درمیاره.
یه حادثه شبانه از همه چیز بدتره.
به طرز چشمگیری بده.
ممکنه خیلی ها خواب باشن.
اونها اعلان ها رو دریافت نمیکنن.
اون موقع مجبوریم با وحشت همگانی دست و پنجه نرم کنیم.
در بهترین حالتش میتونیم بگیم یه هرج و مرج سازمان یافته خواهد بود.
یه سونامی بدبینانه میتونه اولین واکنشگرها رو در خودش غرق کنه.
سونامی کل ساحل رو تحت تاثیر خودش قرار میده
پس منابع هم در آن واحد به چند کار مشغول میشن.
تلاش های نجات بخشی به طور خارق العاده ای چالش برانگیز خواهند بود.
درست مثل بقیه شهرهایی که در امتداد چند هزار کیلومتری خط ساحلی قرار دارن.
ولی احتمال وقوع این سناریوی کابوس وار چقدره؟
جزایر اقیانوسی رشد میکنن و نابود میشن.
ریزش کوه هایی توشون رخ میده که وسعت زیادی از جزیره رو
در مدت خیلی کوتاهی نابود میکنه.
پروفسور ولنتین ترول
به سمت ارتفاعات دور دست لا پالما میره
و درباره ریسک وقوع یه ریزش کوه و سونامی ای که ممکنه آمریکا رو تهدید کنه، تحقیق میکنه.
تصاویر پرتو ایکس از زمین نشون میدن که جزیره قبلاً هم
توی ریزش کوه های چندگانه و بزرگ نابود شده.
این ریزش ها بخش های وسیعی از لا پالما رو خرد و وارد دریا کردن.
ولی این حوادث ویرانگر مرکز جزیره رو از بین بردن.
و همون اطراف یه منطقه دیگه ای هم هست که امروز دانشمندها رو نگران کرده.
آتشفشان کومبره ویخا .تیغه قدیمی.
یه کوه عظیم که لا پالمای جنوبی رو تحت الشعاع خودش قرار داده.
با بیست کیلومتر طول ،و بیش از یک و نیم کیلومتر بالاتر از سطح دریا،
میلیاردها تن سنگ توی سراشیبی های عظیمش جمع شدن.
اینجا منطقه خطر ریزش لا پالماست.
زمین شناس ها خیلی نگران منطقه کومبره ویخا هستن
چون شیبش خیلی زیاده.
هر ساختمونی که حدوداً بالا سی درجه
توی زاویه شیب قرار داره .به طور ذاتی بی ثباته،
بخش هایی از کومبره ویخا توی سراشیبی شون
راحت بالای سی درجه هستن.
پرفسور ترول بالاتر میره تا دنبال سرنخ بگرده،
و میبینه که این سراشیبی میتونه نسبت به یه فروپاشی در آینده، آسیب پذیر باشه.
این گودال هویو نگروئه .منطقه فوران سال 1949،
و اینجا انفجاری ترین حادثه اون فوران بوده.
سال 1949، یه فوران آتشفشانی باعث ایجاد یه گودال صد و پنجاه متری
تو کناره ی کومبره ویخا شد.
در امتداد تیغه .منطقه یه فوران دیگه قرار داره،
این کوه مگه چقدر بی قراره؟
مدارک سنگ مذاب به دانشمندها اجازه میده تصویری
از اینکه به نظرشون چی اون زیر قرار داره .به دست بیارن،
توی پنج قرن اخیر ،نه یکی، نه دوتا،
بلکه حداقل شش فوران این سراشیبی ها رو سنگ بارون کرده.
کل تیغه یه تک آتشفشان عظیمه.
یه انفجار ماگمای دیگه که رخ بده .ممکنه کل ساختار اینجا از هم بپاشه،
امروز، کومبره ویخا به نظر ساکت میاد.
ولی تو سال 2017 و 2018،
دانشمندها درست زیر آتشفشان .دو جوش و خروش رو شناسایی کردن،
صدها زلزله کوچیک به اسم دسته های لرزه ای.
این قضیه حاکی از جنبش ماگمایی در زیر جزیره ست.
پس اونجا ماگما وجود داره،
و، دیر یا زود یه سری از این ماگما
ممکنه بیاد بالا و یه فوران دیگه رو شکل بده.
توی کوه سنت هلن ماگمای خیزان در آتشفشان رو باز کرد،
و مقدار زیادی مواد مذاب رو توی یه ریزش کوه عظیم ریخت.
توی کومبره ویخا .ماگمای بی قرار میتونه فاجعه مشابهی رو منجر بشه،
پس پروفسور ترول روی سطح شیب دار آتشفشان ...دنبال سرنخ میگرده،
و یه نشونه تهدید آمیز پیدا میکنه.
این همون ترکیه که سال 1949
و طی فوران باز شد.
این ترک بزرگ داره سنگ های دست راستم رو،
که توی این مورد یک و نیم تا دو متر بالاتر هستن،
از سنگ های دست چپم جدا میکنه.
معنیش اینه که اینجا یه ترک باز شده
و این طرف به سمت پایین حرکت کرده.
ترک تا امتداد سه کیلومتری کومبره ویخا میره.
آیا این اولین تصویر اجمالی از یه فاجعه احتمالی توی آمریکاست؟
دانشمندها درباره ش بحث و جدل میکنن.
یه سری دلیل میارن که این فقط یه نشونه سطحی
از ماگماییه که فوران سال 1949 رو فراهم کرد.
ولی بقیه دلیل میارن که این به معنی
یه منطقه گسله عظیم در اعماق زمینه.
یه گسله که تا اعماق جزیره میره.
اگه این یه خط گسله بوده پس میشه گفت که این هم یه خط لغزش بوده،
که بخش غربی جزیره ممکنه در امتدادش حرکت کنه.
اگه ماگمای بالا رونده کومبره ویخا رو بلرزونه،
و اگه آتشفشان در امتداد خط گسله ترک بخوره،
یه ریزش کوه میتونه کل این سراشیبی رو در دریا فرو ببره.
بدترین سناریوی ریزش کوه اینجا توی لا پالما
میتونه چهارصد متر مکعب سنگ باشه که به شدت به اقیانوس برخورد میکنن.
سراشیبی مستقیماً ساحل شرقی آمریکا رو نشونه میگیره.
اگه بدترین سناریوی ممکن به حقیقت بپیونده،
ساحل اقیانوس اطلسی آمریکا می تونه انتظار چه چیزی رو داشته باشه؟
دانشمندها فکر می کنن احتمالش خیلی کمه
که جزیره اطلسی لاپالما بتونه به این زودی ها از هم بپاشه
و جرقه یه سونامی عظیم رو بزنه
آخرین فروپاشی که به این شکل اتفاق افتاد .به صدها هزار سال پیش بر می گرده
اما باز هم دانشمندها گوش به زنگ هستن
افراد دارن جابجایی جناح غربی
در دهه های اخیر رو رصد می کنن
و هیچ جنبش بزرگی در کار نبوده
با این حال، عواقب چنین حادثه ای به قدری شدیده که به هممون توصیه شده
که حسابی مواظب باشیم و بابت تکامل کومبره ویخا گوش به زنگ
،احتمال وقوع این ریزش های عظیم خیلی کمه
،به خصوص توی دوره زندگی ما .اما ممکنه هم اتفاق بیفته
این نوع ریزش ها در گذشته اتفاق افتادن
و دانشمندها پیش بینی می کنن که این نوع ریزش ها منجر به سونامی می شن
پس اگرچه احتمال وقوعشون کمه، باز هم باید حاضر باشیم
آماده برای بدترین سناریوی ممکن
یه شنبه تابستونی تو لاپالما
برای هفته ها، ایستگاه های بررسی لرزه ای در اعماق آتشفشان کومبره ویخا
علائم تهدید آمیزی رو شناسایی کردن
احتمالش هست که شاهد نشونه هایی از آشوب باشیم
زلزله ها فوج وار یا به صورت تورمی از زمین بیرون میان
و ماگما هم به زور به طرف سطح میاد
می شه افزایش گاز و حتی گرم شدن زمین رو دید
آتلانتیک سیتی - نیوجرسی
5هزار کیلومتر اون طرف تر روی ساحل شرقی آمریکا، نیمه شبه
،در آتلانتیک سیتی از ایالت نیوجرسی .مسافرین توی کافه ها خوش می گذرونن
مردم محلی توی تخت هاشون هستن
،در لاپالما، رعشه های زلزله ای عظیم .باعث ترک خوردن و باز شدن آتشفشان می شن
یه ریزش کوه آخرالزمانی سونامی ای به ارتفاع چند 100متر رو بالا می بره
موج به سرعت وارد اقیانوس اطلس می شه
یک راست به سمت ایالات متحده می ره
،از مین تا فلوریدا کیز
سرویس های اورژانس اولین هشدارها رو دریافت می کنن
سعی می کنیم فوراً داده ها رو بگیریم
تا ببینیم چقدر برای پیش بینی رویدادها، زمان داریم
اندازه احتمالی سونامی چقدره
زمان انتظار مضطرب کننده ی زیادی خواهیم داشت
بخشی از مشکل اینه که نمی دونیم موج در اون لحظه چقدر بزرگ خواهد بود
،3ساعت قبل از رسیدن به آمریکا
موج مرگبار از حس گرهای موجود در اعماق آب می گذره
که ممکنه اولین تصویر از سرعت و قدرتش رو به دست ما بدن
،اگه قرار بود همچین اتفاقی با این مقیاس بیفته
مثل این می مونه که داری برای اولین بار انجامش می دی، به صورت زنده.
ما نهایت سعیمون رو می کنیم
،و فقط زور می زنیم تا جایی که راه داره .مردم رو از مسیر صدمه دور کنیم
سیستم مسیر رزرو رو فعال می کنیم
که تمام مسیرهاش به سمت خروجی شهر می ره
،ثثانیه ها دارن تموم می شن
مردم مستأصل محلی دارن به سرعت از خط ساحلی محکوم به نابودی فرار می کنن
اما اون قدری فرصت نیست که بشه همه رو از شهر خارج کرد
لحظاتی قبل از برخورد، بستر بالارونده سونامی رو
تا ارتفاع 9متر بلند می کنه
توی آتلانتیک سیتی لحظه حیاتی از راه می رسه
نمی تونی ازش جلو بزنی
ابعاد عظیمش در حد و اندازه فیلم های فاجعه ای می شه
،پیاده روها رو از جا می کنه
تمام سازه های چوبی رو از هم باز می کنه
،دیوارها سوراخ می شن .هر چیز شیشه ای هم می شکنه
همین طور به راهش ادامه می ده
،اولین موجی که میاد جلو
،تا خشکی جلو می ره
بعدش دوباره مکیده می شه داخل اقیانوس
چند دقیقه بعد یه موج دیگه از راه می رسه
،که شبیه قبلیه یا ممکنه هم بزرگتر باشه
بعدش دوباره بر می گرده و مکیده می شه و همراهش همه مخروبه ها و خرده ها هم بر می گردن
همه خونه هایی که صدمه دیدن
منابع محلی ما به سرعت از پا در میان
،پل ها که توی آب فرو برن
،هر کسی که تا اون لحظه شهر رو ترک نکرده .همون جا گیر می افته
،پل ها خراب می شن
ترک شهر برای مردم حسابی سخت یا اصلاً غیر ممکن می شه
و اومدن و کمک به اون ها هم برای نیروهای امداد خیلی دشوار می شه
این آشوب بارها روی کرانه شرقی تکرار می شه
،در ساحل فلوریدا .ارتفاع موج ممکنه به 5/30 متر برسه
کیپ هاتراس، کارولینای شمالی، 7متر
،در لانگ آیلند، نیویورک .ممکنه به بیش از 7/30متر برسه
یه انهدام محضه
نابودی و مرگ و میرهای گسترده ای اتفاق می افته
جاده ها بسته شدن
خونه ها از بین رفتن
جوامع جدا افتادن
،در کاترینا همچین چیزی رو دیدیم
برگشت جامعه سال ها طول کشید
اینجا هم خیلی شبیه اونجاست
بازسازی این ناحیه سال ها زمان می بره
،چندین روز بعد از برخورد
بیشتر مناطق ساحل شرقی تبدیل به شهر ارواح می شه
اگه نگیم سال ها، احتمالاً داریم به ماه ها
تخلیه شهری نگاه می کنیم
مدت های مدیدی طول می کشه تا آتلانتیک سیتی
از این نوع حادثه بهبود پیدا کنه
هیچی شبیه یه منطقه بعد از سونامی نیست
به نظرم پیش بینی اینکه مسیر بازگشت
چی خواهد بود، خیلی دشواره
هیچ نشونه ای نیست که بگه به این زودی ها یه سونامی اتفاق می افته
،اما برای کارشناس ها .ریسک کم به معنای نبود ریسک نیست
ممکنه اتفاق بیفته .پس، عقلانی اینه که براش آماده باشیم
،تو کار ما،
بهتر اینه که فکر نکنی ،از زمان رسیدن سونامی بعدی خبر داری
چون همون وقته که سوپرایز می شی