‫[4 میلیارد نفر]
‫[یک قبیله]
‫[یک اشتیاق]
‫[یک باور]
‫[پرطرفدار تر از هر مذهبی]
‫فقط مربوط به ورزش نیست.
‫[ستاره هایی بیشتر از هالیوود]
‫مسی، مسی، مسی.
‫هیچ عمل عوام فریبانه ای درباره ‫توانایی شگفت انگیزش وجود نداره.
‫فوتبال به خودی خودش یه زبانه. ‫[قدرتمندتر از سیاست]
‫همه موانع رو از میان بر می داره.
‫[6داستان خارق العاده]
‫[عشق]
‫وقتی پاهام به توپ می رسه،
‫عشق مطلق رو احساس می کنم.
‫[غرور]
‫وقتی بحث زمین فوتبال می شه،
‫دارای ارزش برابر هستیم.
‫[شگفتی]
‫لئو این جوری به دنیا اومده بود.
‫مسی، مسی، مسی، مسی.
‫[باور]
‫مو به تن سیخ شدن ها و احساسات، خارق العاده اند.
‫[رستگاری]
‫فوتبال می تونه به دور هم جمع‌کردن جوامع کمک کنه.
‫[فرصت]
‫می تونیم از طریق فوتبال
‫بزرگتر و بهتر بشیم.
‫[قدرت جهانی...]
‫فوتبال یه بازی نیست، احساسه.
‫[پرطرفدارترین ورزش جهان]
‫از قلب میاد.
‫«این قسمت: رستگاری»
‫[کیگالی، رواندا]
‫بسیارخب! به رادیو یک 91.1 خوش آمدید.
‫امروز در آنفیلد بازی لیورپول و ‫نیوکاسل یونایتد رو پخش می کنیم.
‫در تیم یورگن کلوپ، لوریس کاریوس پیراهن شماره 1 رو پوشیده
‫ویرجیل فن ‌دایک، اندرو رابرتسون، ترنت الکساندر آرنولد
‫جوردن هندرسون، الکس اکسلید چمبرلین...
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ ما لیورپول هستیم ♪
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ ما لیورپول هستیم ♪
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ ما لیورپول هستیم ♪
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ بهترین تیم فوتبال دنیا ♪
‫♪ آره ماییم ♪
‫ما از مناطق مختلف هستیم
‫اما به عنوان نماد عشق اومدیم اینجا
‫و اشتیاقی که برای لیورپول داریم.
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫من حالا 37ساله که طرفدار لیورپولم.
‫آره، هنوز یه بچه توی روستا بودم
‫وقتی که از توی رادیو گوش می دادیم ‫و بعضی اوقات توی مجلات می دیدیم.
‫رواندان ردز یه باشگاه هواداری برای لیورپوله
‫که ترکیبی از خانم ها، آقایون...
‫و هر دسته از مردمه.
‫به آنفیلد برای دیدار لیگ برتر بین
‫لیورپول و نیوکاسل یونایتد خوش آمدید.
‫بازیکن مورد علاقه من در طول تاریخ، ایان راشه
‫اسطوره لیورپول...
‫که حدود 391گل به ثمر رسوند.
‫به خاطر همین پسرم رو هم ایان راش صدا می زنم.
‫ترکیب 3نفریه
‫فیرمینو و مانه، 66 گل.
‫یادم میاد...
‫از یکی از رفقام که هوادار ‫منچستر یونایتد بود جدا شدم
‫چون من طرفدار لیورپول بودم
‫جمعیت آنفیلد یک صدا،
‫سرودشون رو می خونن، ‫"تو هیچ گاه تنها قدم نخواهی زد."
‫اگه به کلمات "تو هیچ گاه تنها ‫قدم نخواهی زد." گوش بدی
‫شبیه داستان کشورمون می مونه.
‫واقعاً الهام بخشه.
‫توی رواندا، تاریخ این کشور رو می دونی.
‫برخی از ما پدر و مادر نداریم، برادر یا خواهر نداریم.
‫پیراهن لیورپول به معنای یه خانواده ست.
‫برای همین من عاشق لیورپولم.
‫لیورپول!
‫صلاح گل می زنه
‫و لیورپول جلو می افته.
‫یک بار دیگه، محمد صلاح.
‫و نباید اون رو اون جوری به حال خودش بذارید.
‫[پارک ملی آکاگرا، شمال شرقی رواندا]
‫یه لمس برای کنترل توپ
‫1 ثانیه تا پایان.
‫اوه بله، بله، بله، بله.
‫محمد صلاحه، 1-0ئه
‫همیشه وقتی لیورپول برنده می شه...
‫حس می کنم پدرم هم...
‫بازی لیورپول رو تماشا و طرفداری می کنه.
‫[جو، راهنمای تور]
‫اینجا توی دشت می تونیم آهوی ایمپالا رو ببینیم.
‫تفاوت بین گورخرها، توی خطوط راه راهشونه.
‫مثل اثر انگشته، اثر انگشت انسان.
‫شیر هست، 3تا شیر.
‫زرافه ها فقط دارن تماشاشون می کنن
‫تا متوجه نیتشون بشن.
‫آیا دارن شکار می کنن؟
‫اگه ببینی رواندا چقدر زیباست...
‫گمونم یه باغ از بهشته.
‫توی زبان ما، میگن که...
‫"خدا برای خواب رواندا رو انتخاب می‌کنه."
‫ولی یه روز... فکر کردیم خدا ما رو ترک کرده.
‫داستان رواندا...
‫خیلی وقت پیش شروع شد.
‫[بیمارستان ملک فیصل] ‫[کیگالی، رواندا]
‫رواندا یه کشور بود...
‫و همه به یک زبان حرف میزدن.
‫[الکسیس] ‫[رئیس رواندان ردز]
‫ما همه دارای فرهنگ یکسانی هستیم.
‫اینجا روانداست،
‫یه کشور دو برابر سایز بلژیک.
‫رواندا قبلا مستعمره نشین بلژیکی‌ها بود.
‫استعمارگران ما رو به ‫گروه‌های قومی و نژادی تقسیم کردن.
‫مردم رواندا
‫متشکل از نژادهای متمایز...
‫قبیله هوتو،
‫و قبیله توتسی.
‫این باعث ایجاد تنش شد.
‫سیاست اونا "تفرقه بنداز و حکومت کن" بود.
‫ولی حداقل بهمون فوتبال رو دادن.
‫یه سکه پرتاب میشه
‫تا ببینیم کدوم تیم توی کدوم نیمه بازی کنه...
‫و بازی شروع میشه...
‫پاهای برهنه به راحتی به توپ ضربه می‌زنن...
‫پسر رئیس برای تیم مبلغان گل میزنه...
‫اولین باری که دیدم سفیدپوست‌ها ‫فوتبال بازی می‌کنن...
‫توی بازی لیورپول بود.
‫15 آگوست 1987 بود.
‫بیردزلی.
‫اوه، یه گل واسه آلدریج!
‫تا اون موقع
‫تصورم این بود که پوست سفید خیلی نرمه...
‫اگه لمسش می‌کردید کبود میشد.
‫در نگاه اول عشق بود، جور دیگه‌ای نمیشه گفتش.
‫اوه به زیبایی توسط پیتر بیردزلی تموم شد.
‫لیورپول جلو میفته.
‫اینجا یه جا به اسم سالن سینمای مایاکاست.
‫جای خیلی خاصیه.
‫وقتی توی خونه پسر خوبی شدم
‫بابام واسه تماشای فوتبال منو میاورد اینجا.
‫اون عاشق لیورپول بود.
‫جرأت خراب کردن پنالتی رو نداره.
‫و اونو به زیبایی و راحت وارد دروازه کرد.
‫و بعدش وقتی یه گل میزدیم...
‫همه میگفتن، "واو، واو! لیورپول، لیورپول!"
‫لیورپول قهرمان اروپاست!
‫عجب شادی و نشاطی!
‫و پنالتی آلان کندی کاپ اروپا رو ‫برای چهارمین بار
‫واسه لیورپول به ارمغان میاره.
‫بابام از دالگیش به عنوان یه بازیکن خوب
‫و یه رهبر خوب توی بازی
‫خوشش میومد.
‫کنی داگلیش هست.
‫عادت داشت بگه، " آرزو می‌کنم جو، ‫بتونی شبیه داگلیش بشی."
‫"دوست داری بازی کنی؟"
‫گفتم، "آره، می‌تونم بازی کنم بابا. ‫می‌تونم مثل اون باشم."
‫آره بابام آرزو داشت که من فوتبال بازی کنم.
‫و اجازه‌ی بازی بهش داده شد.
‫کنی داگلیش.
‫اوه و توسط مارک توپ به بیرون رفت.
‫رویای ما بود.
‫[ورزشگاه ملی] ‫[کیگالی، رواندا]
‫رایون اسپورت یه باشگاه بزرگه، ‫می‌تونستی با لیورپول مقایسه‌ش کنی.
‫[باپتیستا] ‫[بازیکن سابق رایون اسپورت]
‫رایون اسپورت میتونه واست شادی به ارمغان بیاره...
‫ولی می‌تونه تو رو هم مریض کنه.
‫اینجا بود که دوران بازی من شروع شد...
‫با این تیم کارم رو شروع کردم.
‫تیم از هر دو قومیت تشکیل شده بود...
‫توتسی و هوتو.
‫اینجا دوستای زیادی پیدا کردم.
‫خاطرات زیادی دارم.
‫- توی این عکس نیستی. ‫- جدی!؟
‫احتمالاً سر تمرین بودم.
‫[آگزیل] ‫[بازیکن سابق رایون اسپورت]
‫وسط نشستی
‫و من کنار مربی‌ام.
‫اسمش ماوکه بود، درسته؟
‫بازی الهلال رو یادته؟
‫چطور میتونم فراموش کنم؟ عجب جوی!
‫بازی واقعاً مهم بود چون که
‫واسه صعود به مرحله نهایی جام آفریقا بود.
‫دیودونه پاس میده به باپتیستا.
‫باپتیستا صاحب توپه.
‫بازی خیلی خوبی داشتم. ‫با مهارت‌ها و دریبل زنی کیف می‌کردم.
‫حسابی میدویدی.
‫اولین باری بود که رایون اسپورت ‫به این مرحله رسیده بود...
‫اون بازی واسمون تاریخ‌ساز شد.
‫مهمتر از اون...
‫اون بازی زندگی افرادی رو نجات داد.
‫و زندگی منو نجات داد.
‫[محل سکونت رئیس جمهور هابیاریمانا]
‫رئیس جمهور ما رو به خونه‌اش دعوت کرد.
‫حتی یه عکس از اون موقع دارم.
‫و بعدش جناب رئیس جمهور...
‫به بازیکن‌ها ملحق شد.
‫یه عکس یادبود گرفتن.
‫بعدش، آسمون سقوط کرد.
‫[پس از استقلال رواندا در سال 1959 ‫اقلیت توتسی به طور فزاینده‌ای]
‫[توسط دولت هوتو کنار گذاشته شد.]
‫[در سال 1990، خصومت با توتسی‌ها ‫در حال رسیدن به شدیدترین وضع بود.]
‫در دهه 1990
‫زمانی بود که تنش
‫بدتر و بدتر و بدتر شد.
‫گفته میشه که شورشیان جبهه وطن‌پرستی رواندا
‫در حال موضع گیری هستند.
‫گروه قومی نژادی که من بهش تعلق دارم،
‫توتسی‌ها هستن، گروه اقلیت.
‫بیشتر توتسی‌ها از کشور خارج شدن.
‫بابام منو فرستاد اوگاندا
‫تا با عمه‌ام زندگی کنم.
‫اون موقع سنم کم بود، ‫نمی‌تونستم تصور کنم اوضاع از چه قراره.
‫ولی بعدش هیچکس نمی‌تونست بدونه ‫که بعدش چه اتفاقی میفته.
‫یه حمله مسلحانه ممکنه باعث
‫سقوط هواپیما شده باشه
‫که موجب کشته‌شدن روسای جمهور ‫دو کشور آفریقای مرکزی شد.
‫رئیس جمهور رواندا، جووینال هابیاریمانا
‫و شش نفر دیگر با هواپیما سقوط کردند.
‫آنها می‌گویند که تیراندازی و انفجار نارنجک
‫در مرکز شهر، درست قبل از سپیده دم
‫شروع شد و همچنان ادامه دارد.
‫هنوز نمی‌توان گفت چه کسی با چه کسی می‌جنگد،
‫و نه می‌توان میزان خشونت را ارزیابی کرد.
‫[مرگ رئیس جمهور باعث نسل‌کشی 1994 ‫علیه توتسی‌ها شد.]
‫[نیانزا] ‫[جنوب رواندا]
‫روز شنبه بود، یادم میاد...
‫چون مادرم می‌خواست بره کلیسا...
‫و من حدود 4 سالم بود.
‫[کلاود] ‫[بازمانده]
‫آدمکش‌ها با قمه میومدن
‫و اومدن خونه‌مون.
‫مردهای جوان قمه به دست...
‫گروه‌هایی از جوانان پخش شده‌اند،
‫دست به کشتار تصادفی می‌زنند.
‫اومدن و با قمه زدن به...
‫پشت سر پدرم.
‫افتاد زمین و اونا شروع کردن به کتک‌زدنش...
‫و اون دوتا بچه‌ی دیگه.
‫که رسماً گفته شده است
‫بزرگترین و سریع ترین مهاجرت بشریت بوده
‫که سازمان ملل در نزدیک ‫به 50 سال گذشته شاهد بوده است.
‫و ما... مادرم،
‫برادرهام و خواهرهام...
‫درحال فرار بودیم.
‫و مخفی شده بودیم.
‫بعد از ازدست دادن خونواده‌ام...
‫منو انداختن پیش بقیه پناهنده‌ها،
‫بدون هیچی واسه خوردن، بدون آب واسه نوشیدن.
‫ده‌ها هزار پناهنده
‫درحال خروج از کشور هستند.
‫اصلاً به این معنی نیست که اوضاع بهتر شده است
‫درواقع ممکن است به این معنی باشد ‫که اوضاع حتی بدتر شده است
‫در حومه‌ی شهر کیگالی.
‫وحشت کرده بودیم.
‫کاملاً گیج شده بودیم.
‫وقتی هواپیما سقوط کرد، من اینجا زندگی می‌کردم.
‫شش نفر بودیم
‫گروه‌های قومی و نژادی مختلفی بودن...
‫هوتو و توتسی.
‫نمی‌دونستیم...
‫کدوممون باید مخفی بشه.
‫شب بهتر از روز بود.
‫قاتل‌ها در طول روز کار می‌کردن
‫و شب استراحت می‌کردن.
‫من توی بیشترین خطر بودم...
‫چون یه توتسی بودم.
‫توی لیست کشتار بودم.
‫منو فوراً می‌کشتن.
‫با برادر آگزیل، جاستین، شهر رو ترک کردم.
‫واقعا ترسیده بودم...
‫ولی شبه‌نظامی‌ها مستقیماً ‫به دنبال من نبودن...
‫چون من یه هوتو بودم.
‫اونا توتسی رو
‫هدف گرفته بودن.
‫واسه همین جاستین ازمون خواست ‫که با همدیگه سفر کنیم.
‫به عنوان دوست همراهش رفتم.
‫جاستین پیشنهاد کرد که توی...
‫روستاش مخفی بشیم...
‫ولی وقتی که رسیدیم...
‫شبه‌نظامی‌ها پنجره رو شکوندن...
‫و دستور دادن از ماشین پیاده شیم.
‫تمام دار و ندارمون رو دزدیدن.
‫با کنار قمه
‫به صورتم ضربه زدن.
‫فکر می‌کردم مُردم.
‫دیدم که زندگیم از جلوی چشمم گذشت.
‫بعدش یهویی...
‫یه پسر کوچیک اومد...
‫و گفت که "اون باپتیستا نیست؟"
‫بازی بین رایون اسپورت و الهلال رو یادش بود.
‫یه سرباز بهم گفت...
‫"اوه باپتیستا، تویی!"
‫"هی، همگی...
‫وسایلش رو برگردونید."
‫ازش خواستم مطمئن شه که آلبوم ‫عکسم رو برمی‌گردونن.
‫عکسم با رئیس جمهور رو نشونش دادم.
‫این آلبوم سلاحیه که زندگیم رو نجات داد.
‫بعد از رفتن باپتیستا من اونجا موندم...
‫اینجا به مدت دوماه و نیم مخفی شدم.
‫دو ماه و نیم.
‫پیراهن رایون اسپورت رو می‌پوشیدم.
‫فکر می‌کردم ازم محافظت میکنه...
‫چون نیروهای شبه نظامی...
‫شاید طرفدار رایون اسپورت باشن
‫یا حداقل طرفدار فوتبال باشن.
‫موقعی که مخفی بودیم...
‫به رادیو گوش می‌دادیم.
‫گوینده می‌گفت...
‫"قمه‌های خود را بردارید
‫اسلحه‌های خود را بردارید،
‫کمی سیگار دود کنید...
‫و بروید بکشید!"
‫باید به محض دیدن کشته بشن...
‫تا وقتی که نابود شوند.
‫کمپین سلاخی
‫که نشانی از پایان ندارد.
‫یه سری از وحشتناک‌ترین
‫چیزارو امروز دیدم که توی عمرم ندیده بودم.
‫[در طول 100 روز بیش از یک میلیون رواندایی ‫در نسل‌کشی 1994 علیه توتسی‌ها کشته شدند.]
‫[کشتار تنها با ورود جبهه میهن‌پرستی رواندا به ‫رهبری رئیس جمهور آینده پل کاگامه به پایان رسید.]
‫چند نقطه از مقاومت دولت
‫در کیگالی و بوتیر در جنوب باقی مانده است،
‫اما شورشیان می‌گویند که آنها را تحت کنترل دارند.
‫جبهه میهن‌پرستی رواندا با موفقیت ‫کیگالی را بازپس گرفت...
‫برای اولین بار ژنرال پل کاگامه
‫به عنوان غیرنظامی ظاهر شد.
‫بلافاصله بعدش، بخصوص...
‫وحشتناک بود، هیچ چیز کار نمی‌کرد، ‫هیچ چیزی سرجاش نبود،
‫هیچ چیز معتبر نبود.
‫یه حس هرج و مرج بود
‫هرج و مرج مطلق.
‫بعد از نسل‌کشی...
‫برگشتیم به رواندا.
‫برگشتم به جایی که زندگی می‌کردیم
‫ولی دیدیم که هیچکس اونجا نیست.
‫خونه آتیش گرفته بود
‫و همه چیز دزدیده شده بود.
‫اون موقع بود که بهم خبر رسید که پدرم کشته شده
‫و توی این رودخونه انداخته شده.
‫دست‌وپای اونارو می‌بستن
‫دستاشون رو پشتشون اینجوری میبستن
‫و پرتابتون می‌کردن داخل. ‫هیچ کاری ازت برنمیاد اگه تورو بسته باشن
‫پاهات رو بسته باشن، میندازنت داخل رودخونه
‫هیچ کاری ازت برنمیاد.
‫همیشه وقتی از اونجا رد میشم
‫وقتی به این رودخونه میرسم
‫حس می‌کنم...
‫یکی از...
‫خاطرات بدیه که توی ذهنم مونده.
‫آره.
‫[تاپیس روژ] ‫[کیگالی]
‫وقتی در سال 1995 برگشتم...
‫هیچی توی کیگالی نبود.
‫بدون آب لوله‌کشی، بدون برق...
‫جاده‌ها همگی نابود شده بودن...
‫شهر خالی از آدم بود.
‫در طی نسل‌کشی...
‫پیش هم‌تیمی‌هام بودم
‫که هوتو بودن
‫و ازم محافظت کردن.
‫برخی فوتبالیست‌ها مُرده بودن.
‫خیلی از دوستانم رو از دست دادم.
‫پدر و مادرم رو از دست داد، برادرهام...
‫تقریباً همه‌چیز رو از دست دادم.
‫- باپتیستا. حالت چطوره؟ ‫- سلام!
‫- آگزیل! ‫- آره خوبی؟
‫- هنوز این اطرافی؟ ‫- آره، همیشه.
‫آگزیل!
‫حالت چطوره آگزیل؟
‫در چه حالی؟
‫نمی‌دونستم کی زنده مونده، کی کشته شده.
‫تنها کاری که می‌خواستم انجام بدم ‫این بود که دوباره فوتبال بازی کردن رو شروع کنم...
‫با تمام دوستای قدیمیم.
‫با پنج نفر شروع کردیم، بعدش شش نفر
‫و واسه همین بازی‌های فوتبال رو اینجا شروع کردیم.
‫هرکسی که اول پیداش شد، باید بازی می‌کرد.
‫- هیچ قانونی نبود، اولین نفر... ‫- اولین نفر، اول بازی میکنه.
‫به مدت 5 سال، ورزشگاه تاپیس روژ متروکه بود...
‫داشتم می‌جنگیدم واسه...
‫جبهه وطن‌پرستی رواندا.
‫وقتی به رواندا رسیدیم...
‫بعد از جنگ...
‫تلاش کردیم یکم خوش بگذرونیم...
‫با فوتبال بازی کردن.
‫هروقت که مردم کمی زمان و موقعیت
‫واسه آروم شدن پیدا می‌کردن
‫فوراً یه زمین پیدا می‌کردی که دارن ‫توش فوتبال بازی می‌کنن.
‫و شخصاً منم توش شرکت می‌کردم.
‫راستشو بخواید هیچ زندگی‌ای اینجا نبود...
‫ولی شروع کردیم به مقابله
‫فوتبال رو داریم.
‫داریم سعی می‌کنیم کاری کنیم ‫که با هم بازی کنن.
‫و کم کم، زندگی‌هاشون...
‫بهتر میشه.
‫قرار دادن فوتبال در مرکز...
‫پروسه‌های احیای اینجا توی کشورمون
‫خودخواسته بود.
‫ولی براساس چیزی که دیدیم...
‫فوتبال درواقع می‌تونه به ‫کنار هم آوردن جوامع کمک میکنه.
‫از روزهای نسل‌کشی
‫با هم‌کلاسی‌هام توی پرورشگاه فوتبال بازی می‌کردم.
‫واسه خوشبختی بازی می‌کردیم، ‫واسه به اشتراک‌گذاری...
‫زندگی.
‫چون هیچ پدر و مادری نداریم، ‫برادری نداریم، خواهری نداریم.
‫ولی فوتبال اومده تا ما رو به هم وصل کنه.
‫وقتی بازیکنان توی زمین بازی هستن،
‫توپ رو دریبل می‌زنن
‫پاس میدن، میدوان،
‫اون از درون خوشحاله.
‫واسه من یه زمان بی‌نظیره.
‫در سال 1994
‫زن‌ها امیدی به آینده نداشتن
‫چون آسیب‌پذیرترین قشر بودن.
‫واسه همین کاری که کردم...
‫این بود که سازمانی واسه ورزش زنان شروع کنم،
‫این بازی رو به سراسر کشور معرفی کنیم.
‫بعد از تمرین فوتبال
‫زن‌ها این نگرش رو حس کردن که فعالن
‫و گذشته تسلطی روشون نداره، ‫در عوض به حال فکر می‌کنن.
‫در طول استراحت بین دو نیمه، می‌تونستن بیان
‫و به مردم درمورد ایجاد صلح بگن.
‫اونا به پیام گوش میدادن و برمی‌گشتن خونه...
‫و دیگران رو به گذر از بدترین شرایط
‫به عدم تکرار مجددش تشویق می‌کردن.
‫وقتی متوجه نحوه مرگ پدرم شدم
‫همه چیز تموم شده بود.
‫ذهنم درگیر انتقام بود.
‫دولت تلاش کرد به مردم و بازمانده‌ها
‫آموزش بده
‫که به یاد نیارن.
‫باید مطمئن میشدم که می‌دونم چطوری ببخشم.
‫ما همه رواندایی هستیم، باید چشم انتظار باشیم
‫و باید یه کاری انجام بدیم.
‫این رواندایی‌ها برای یک دادگاه محلی گاچاچا ‫جمع‌آوری شده‌اند
‫که باید به بستن یک فصل وحشتناک ‫در تاریخ‌شان کمک کند
‫و آشتی ملی را شتاب ببخشد.
‫باید تصمیم می‌گرفتم حقیقت رو بگم.
‫توی حمله‌ای شرکت کردم که
‫امانوئل مودوماکوئه رو کشت.
‫گاچاچا یک محاکمه‎‌ی مردمی است.
‫متهمان، وکیل و حق تجدیدنظر ندارند
‫اما با اعتراف پیشاپیش
‫تخفیف مجازات خواهند داشت.
‫از خانواده‌ی امانوئل می‌خوام
‫اگه که هنوز زنده هستن
‫که بیان اینجا تا من بتونم ازشون درخواست بخشش کنم.
‫اولین باری که قاتل پدرم رو دیدم، انگار...
‫نگاهش کردم و بعدش حس کردم که، بسیارخب،
‫اگه حقیقت رو بهم گفت
‫این تنها چیزیه که می‌تونم روش تکیه کنم.
‫به انتقام گرفتن فکر نمی‌کردم
‫چون حس می‌کردم، بسیارخب...
‫حقیقت رو می‌خواستم. پس حس می‌کنم که بسیارخب...
‫حالا حقیقت رو می‌دونم.
‫حتی به این فکر می‌کردم که...
‫حتی می‌تونن آزادش کنن.
‫افراد خیلی زیادی توی زندان داشتیم
‫که به هر نوعی به این نسل‌کشی
‫ارتباط داشتن
‫و هنوز تحت فشار بودیم که واقعاً ‫از این جریان بگذریم.
‫سعی کنیم به این تاریک غم‌انگیز غلبه کنیم.
‫سال 1994 مشکلات بزرگی رو ‫در هر سطحی به جای گذاشت.
‫تمرکز روی زندانیان باعث خالی‌شدن منابع محدود می‌شود
‫و بیش از 100 هزار نفر مظنون از این قبیل
‫در زندان به سر می‌برند.
‫سوال این بود که: تا چه مدت این جریان ادامه داره؟ ‫یا هزینه‌ش چیه؟
‫و شروع کردیم، و درموردش صحبت کردیم
‫و تصمیم گرفتیم که باید تعدادی ‫از این افراد رو آزاد کنیم.
‫[گاشورا] ‫[جنوب شرقی رواندا]
‫وقتی مردم اطراف شنیدن...
‫که قاتل‌ها توی جامعه‌مون
‫آزاد شدن...
‫درکش واسشون سخت بود.
‫این افراد مردانی بودن که توی نسل‌کشی مشارکت داشتن.
‫پس باید به مردم میفهموندیم که باید ببخشیم
‫چون اگه نبخشیم، کشور پیشرفت نمی‌کنه.
‫به این نتیجه رسیدیم...
‫که فوتبال میتونه به درمان جامعه‌ی ما کمک کنه.
‫دو سمت...
‫قاتلین و مردم محلی.
‫من کاپیتان تیم فوتبال گاشورا بودم.
‫مثل مردمی که فوتبال بازی می‌کردن
‫یه کار تیمیه و خودداری نمی‌کنی ‫از پاس دادن به کسی
‫که از یه مکان یا طایفه‌ی مشخص اومده.
‫شما توپ رو پاس میدید چون می‌خواید برنده بشید.
‫توی فوتبال، چیزی به عنوان
‫هوتو یا توتسی وجود نداره، ‫همه با همدیگه بازی می‌کنیم.
‫اون اولین بازی...
‫در نهایت، همه خوشحال بودن.
‫من توی تیم زندانیان سابق بازی می‌کنم
‫و مقابل بازمانده‌های نسل‌کشی بازی می‌کنیم.
‫هیچ تنفری بین ما نیست، ‫با همدیگه خیلی خوب هستیم.
‫و به‌نظر می‌رسید که جامعه‌ی بیرون ‫آماده‌ی پذیرش مجدد اونا بود.
‫پس اون ذهنیت که شما یکی هستید
‫و هیچکس نباید شما رو از هم جدا کنه،
‫در اتحاد و آشتی هم رشد می‌کنه.
‫[در حالی‌که فوتبال به بازسازی جوامع محلی کمک کرد]
‫[نقطه عطف عاطفی برای کل کشور ‫در سال 2003 در جام ملت‌های آفریقا پدیدار شد.]
‫تا پیش از این رواندا...
‫نتونسته بود به مراحل پایانی ‫جام ملت‌های آفریقا راه پیدا کنه.
‫سخت بود
‫که یه تیم رقابتی تشکیل بشه...
‫سال 2003 یه فرصت عالی
‫واسه بازنویسی تاریخ ما بود.
‫دیدار حساس مقدماتی
‫مقابل غنا در این ورزشگاه بود.
‫غنا یه تیم بسیار قدرتمند بود.
‫در طول نسل‌کشی
‫این زمین واسه پناهنده‌ها استفاده میشد...
‫از امنیتش واسه زنده موندن
‫استفاده کردن.
‫حتی 10 سال هم نگذشته بود.
‫دنیا داشت سوال می‌کرد،
‫"چطوری این مردمی که جنگیدن و همدیگه رو کشتن
‫با همدیگه بازی می‌کنن؟"
‫هر دو فرقه و نژاد توی این تیم بودن...
‫توتسی و هوتو.
‫لحظه‌ای توی زندگیم بود که هرگز فراموشش نمی‌کنم.
‫وقتی اومدیم اینجا
‫تمام ورزشگاه پر از جمعیت بود.
‫این تیم...
‫تمام پیشینه‌های جامعه‌ی مارو داشت.
‫ولی به عنوان یه کشور...
‫همه متحد بودن.
‫وقتی از فوتبال حمایت می‌کنی...
‫نمیگی، اه، این هوتوست، یا این یکی توتسیـه...
‫روی چی تمرکز می‌کنی؟
‫روی فوتبال تمرکز می‌کنی.
‫رئیس فدراسیون رواندا...
‫اومد پیشم و گفت...
‫"بازی امروز رو باید ببریم."
‫"بازیکن‌هایی که سمت دور زمین هستن ‫باید بهشون گفته بشه که چکار کنن."
‫"این دوربین رو بگیر...
‫برو بین عکاس‌های مطبوعاتی قایم شو...
‫و دستورات رو فریاد بزن."
‫نیمه دوم رو خیلی خوب شروع کردیم.
‫دقیقه 49 بود
‫یه ضربه آزاد بود.
‫الیاس نتاگاندا اومد که ضربه رو بزنه...
‫فریاد زدم سمتش و گفتم...
‫"تیر دوم رو هدف بگیر..."
‫میدیدم که تیم غنا
‫تمرکزش روی تیر اوله.
‫عجب سورپرایزی واسه فوتبال آفریقا
‫و واسه رواندا...
‫خب لحظه‌ی بزرگی بود...
‫واسه مردمی که حس میکردن الان ‫ما همه رواندایی هستیم.
‫نمی‌دونم بتونم بیانش کنم یا نه.
‫چون اگه حتی یه زن بودین، فریاد میزدید...
‫صداتون در میومد...
‫چون یه لحظه‌ی هیجان‌انگیز بود.
‫از ناکجا، این هیچکس
‫در مقابل این غول بزرگ فوتبال می‌ایسته.
‫این خیلی باارزشه.
‫معناش اینه که می‌تونید حتی ‫در سایر موارد بدبختی هم پیروز بشید.
‫اون لحظه‌ای بود که ما رواندایی‌ها متوجه شدیم...
‫که علیرغم همه چیز...
‫می‌تونیم به عنوان یه ملت متحد باشیم.
‫اون بازی و اون روز، یه رستگاری ‫واسه رواندا بود، چون که
‫از صفر شروع کردیم.
‫نمی‌خوام مثل کسی حرف بزنم که اغراق میکنه،
‫ولی اون لحظه چیزهای زیادی ‫به اتفاقاتی که داشت رخ میداد،
‫به پروسه‌ی متحدکردن کشور اضافه کرد.
‫[همانطور که فوتبال به کشور کمک کرد ‫تا از کابوس خود خارج شود]
‫[به بهبود افرادی که از نسل‌کشی ‫آسیب دیده بودند نیز کمک می‌کرد.]
‫امروز یه بازی...
‫بین طرفدارن لیورپولی رواندان ردز...
‫و باشگاه هواداری رویان اسپورته.
‫نمی‌تونم داستان هر بازیکن رو تعریف کنم
‫ولی هر بازیکن تاریخ خودش رو داشت.
‫من توی پرورشگاه بودم...
‫با پدرخونده‌ام
‫که یه حامی خیلی خوب
‫باشگاه لیورپول بود.
‫اون پدرم بود، منم هرجایی که
‫اون بره دنبالش میرم.
‫توی عشق به لیورپول هم
‫دنبالش کردم.
‫حالا یه عالمه دوست و رفیق
‫به دوستام اضافه شده بود
‫بخاطر لیورپول.
‫وقتی چیزی اومده و وارد قلب شما شده
‫نمی‌تونید جور دیگه داشته باشیدش.
‫فوتبال تنها واسه لذت مردها نیست.
‫به اندازه کافی روشنه؟
‫هنوز قرمز آرسنالیه، من قرمز لیورپولی می‌خوام.
‫اولین بار چه موقع لیورپول رو دیدی؟
‫توی فینال لیگ قهرمانان اروپا سال 2005 بود.
‫هرکسی که اون بازی رو دیده، عاشق تیم من شده.
‫خب فینال اروپایی
‫باید مثل این باشه
‫لیورپول و میلان، دو باشگاه غرق در تاریخ
‫با همدیگه میجنگن...
‫در فینال سال 2005، لیگ قهرمانان اروپا،
‫من دبیرستان بودم و واسم ممنوع بود
‫که اون بازی رو نگاه کنم.
‫تصمیم گرفتم از دروازه بپرم اونور
‫تا اون بازی رو تماشا کنم.
‫توی خونه بازی رو تماشا کردم...
‫با چهارتا از دوستام.
‫متأسفانه اونا میلان رو تشویق می‌کردن.
‫هفت تا از بازیکنان
‫که این جام رو دو سال پیش بُردن...
‫توی یه سافاری کار می‌کردم
‫رادیو رو روشن کردم
‫تا ببینم اوضاع از چه قراره.
‫خب لیورپول موفق‌ترین تیم انگلیسی
‫در این رقابت‌هاست.
‫ولی زمانی در سال‌های شکوه اونا بود
‫که جام همیشه به این سواحل برمی‌گشت.
‫میلان، منظره‌ای ترسناک واسه هر حریفی.
‫و ترائوره یک ضربه ایستگاهی رو
‫در همون دقیقه ابتدایی به حریف داد.
‫پیرلو ارسال میکنه.
‫اوه، وارد دروازه میشه!
‫مالدینی یه شروع عالی واسه میلان به ارمغان آورد.
‫یه شروع فاجعه‌بار واسه لیورپوله.
‫کاکای برزیلی
‫به شوچنکو میرسه، کرسپو خالیه ‫و اون پیداش می‌کنه!
‫دو صفر!
‫بازم یه پاس عمقی از کاکا، کرسپو...
‫دومین گل خودش و سومین گل میلان رو میزنه.
‫و تا اینجا لیورپول به نظر مفلوک میرسه.
‫آه، امکان نداره.
‫طرفداران لیورپول، کاملاً ضدحال خوردن.
‫یه نتیجه تا نیمه اول که حسابی اونارو آتش زده.
‫همه داشتن منو دست مینداختن، ‫بهمون میگفتن "بازنده‌ها."
‫حس کردم...
‫واقعا...
‫افسرده شدم!
‫خب هواداران لیورپول
‫به نوعی تونستن خودشون رو احیا کنن
‫در طول استراحت بین دو نیمه.
‫توی نیمه دوم...
‫بازیکن‌ها باانگیزه برگشتن.
‫نمیشه عاشق فوتبال باشی ولی ‫عاشق استیون جرارد نباشی.
‫استیون جرارد سعی داره ‫روحیه بازیکنانش رو بالا ببره
‫و هواداران از مرسی ساید
‫در تلاش برای یافتن کمی آرامش در جایی هستن.
‫رافائل بنیتز، در شروع نیمه دوم دست به کار میشه.
‫ولی همیشه فکر می‌کردم...
‫اگه بتونیم سه گل بزنیم...
‫خدا اینجاست.
‫توپ در اختیار ریسه است.
‫و بازم، جان آرنه ریسه.
‫جرارد!
‫لیورپول!
‫و کاپیتان کاری میکنه
‫که کاپیتان توش بهترینه!
‫به لیورپول امید میده.
‫وقتی گل اول رو زدیم، خیلی شگفت‌زده بودم.
‫می‌تونی با دیدن بازیکن‌هایی که هیچوقت تسلیم نمیشن
‫درس زندگی کسب کنی.
‫هامان.
‫ولادیمیر اسمیچر!
‫- لیورپول گل دوم رو میزنه! ‫- ایول!
‫شدنیه!
‫در عرض چند دقیقه
‫ولادیمیر اسمیچر
‫و حالا اونا امید واقعی دارن.
‫بعد از گل دوم
‫پیش خودم گفتم
‫می‌تونیم انجامش بدیم.
‫اوه بابایی، می‌تونی این جام رو ببری...
‫می‌تونن یه قدم دیگه بردارن؟
‫به باروس میرسه، جرارد بازم میخواد رد بشه.
‫زندنش؟ زدن.
‫گتوزو مرتکب پنالتی شد
‫و لیورپول حالا شانس مساوی کردن رو داره.
‫ژابی آلونسو پشت توپه
‫تا یه ضربه‌ی خیلی حساس بزنه
‫در مقابلش دیدا قرار داره.
‫و دیدا توپ رو می‌گیره، ولی آلونسو اونجاست!
‫- گل میشه. ‫- گل!
‫گل!
‫کی می‌تونست اینو در نیمه دوم پیش‌بینی کنه؟
‫در فاصله‌ی حدود شش دقیقه
‫لیورپول واسه مساوی کردن بازی جنگید.
‫حالا نتیجه بازی رو نگاه کنید.
‫دوباره تلاش می‌کنن ولی سوت به صدا درمیاد
‫تا پایان وقت اضافی رو نشون بده
‫و واسه دومین بار در سه سال
‫ضربات پنالتی نتیجه‌ی بازی رو تعیین می‌کنن.
‫سرجینیو جلو میاد
‫و سعی میکنه میلان رو در ضربه شروع به گل برسونه.
‫سرجینیو...
‫اوه، ضربه‌ش رو از دست میده.
‫هامان لیورپول رو جلو میندازه.
‫میلان حالا تحت فشار زیادیه
‫اوه دومی رو هم از دست دادن.
‫سیسه، دو صفر.
‫توماسون به میلان امید میده.
‫ریسه، اوه، دیدا می‌گیره.
‫کاکا.
‫با خونسردی میزنه.
‫قلبم به شدت داشت میزد.
‫ولادیمیر اسمیچر میتونه به لیورپول
‫یه کمک حسابی واسه کسب جام کنه.
‫اسمیچر...
‫توپ رو توی دروازه جای میده.
‫و حالا یکی از ترسناک‌ترین نقطه‌زن‌های اروپا
‫آندری شوچنکو باید از نقطه پنالتی ‫دودک رو شکست بده.
‫اگه از دست بده، میلان بازنده میشه
‫و لیورپول قهرمان اروپا میشه.
‫قلبم توی حلقم بود.
‫میشه ذهن شوچنکو رو اینجا تصور کرد.
‫- اوه، دودک توپ رو گرفت! ‫- اوووه!
‫لیورپول قهرمان اروپا میشه.
‫ایول، ایول.
‫اولین موفقیت اونا در این رقابت‌ها
‫در طی 21 سال اخیر، و چقدر دراماتیک رخ داد.
‫اون پیروزی منو به این باور رسوند که هرچیزی ممکنه.
‫چون من از بچگیم یتیم بودم
‫رویای من بود که وقتی جوون‌تر هستم ازدواج کنم.
‫قبل از اینکه نسل‌کشی رخ بده...
‫پدرم چون یه توتسی بود...
‫رفته بود که پیش همسایه‌ها مخفی بشه.
‫وقتی دنبال خونواده‌م می‌گشتم
‫از همسایه‌ها پرسیدم
‫یعنی کسایی که پدرم رو مخفی کرده بودن،
‫درمورد تاریخ خونواده‌مون.
‫و اولین باری بود که رُزین رو دیدم...
‫این رُزینـه، و همسر منه.
‫ما ازدواج کردیم و همونطور که می‌بینید حامله‌ست.
‫و خیلی خیلی خوشحالیم
‫که اولین بچه‌مون اینجا به دنیا میاد.
‫یه ارتباط خونوادگیه
‫و خوشحالم چون...
‫با یکی از اون خونواده ازدواج کردم.
‫رویام به حقیقت پیوست.
‫جنسیتش رو نمی‌دونم ولی اگه پسر بشه...
‫حتم دارم برای لیورپول بازی می کنه.
‫درباره اش رویاپردازی کردم.
‫رواندا یه کشور نسل کشی بود.
‫اما حالا رواندا یه کشور بی نظیره.
‫اقتصاد رواندا در حال رشده.
‫حالا توی کشوری هستیم که آرامش داره
‫مطمئنم که پسران من، به چیزی که من نرسیدم می رسن
‫تا رویاهاشون رو محقق کنن.
‫خداوند به من 2تا پسر داد.
‫با پسرم فوتبال بازی می کنم.
‫همون بازی ای که من با پدرم می کردم.
‫این داگلیشه.
‫داگلیش در دهه 1980 شماره 7 لیورپول بود.
‫مرتب گل می زد.
‫پدربزرگت... طرفدار داگلیش بود.
‫وقتی قراره از لیورپول طرفداری کنیم...
‫من عادت داشتم این جوری با پدرم ‫برم بازی لیورپول رو تماشا کنم.
‫این فوق العاده ست!
‫با دادن یه پیراهن به پسرم...
‫همیشه تصویر پدرم رو می بینم.
‫اوه، اوه!
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ ما لیورپول هستیم ♪
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ ما لیورپول هستیم ♪
‫♪ لا لا لا لا لا لا ♪
‫♪ بهترین تیم فوتبال دنیا ♪
‫♪ آره ماییم ♪
‫امروز برای من روز معرکه ایه
‫و خدا رو شکر می کنم برای اینکه ‫تو رو سلامت به اینجا رسوند.
‫از طرف خانواده...
‫آماده میشیم...
‫برای بچه ای که من و رُزین قراره داشته باشیم...
‫به همتون خوش می گذره...
‫و فکر کنید خونه خودتونه.
‫متشکرم!
‫طرفداران رواندایی لیورپول، رواندان ردز، ما...
‫بیشتر از هوادار هستیم.
‫ما خانواده ایم.
‫روز به روز، به عنوان خانواده زندگی می کنیم.
‫اگه کسی مشکلی داشته باشه...
‫به یکی از ما زنگ می زنه...
‫هر جایی که باشید.
‫رواندان ردز ازتون نمی پرسه که ‫توی نسل کشی کدوم طرفی بودید...
‫چون ما همه رواندایی هستیم...
‫و مهمتر از همه، هوادار لیورپول هستیم.
‫[لیورپول، انگلستان]
‫مالیات زیادی می دن به نظرم.
‫کلی مالیاته. درباره اینکه
‫چقدر مالیات توی کشورم می پردازم شکایتی ندارم.
‫توی خونه های مجلل زندگی می کنن...
‫گرونترین بخش شهر.
‫فکر کنم فیرمینو رو جلو با مانه بازی بدن...
‫شاید اینگز هم باشه.
‫تمامش درباره سرعته، به عنوان مثال...
‫اگه رابرتسون توپ رو از دست بده...
‫فوراً بر می گرده سر پستش، میلنر هم همین طوره.
‫"تو هیچ گاه تنها قدم نخواهی زد." یه چیزیه که برای...
‫همه ما اعمال می شه.
‫توی کشورمون، با چالش های ‫زیادی دست و پنجه نرم کردیم
‫و با این حال، به نظرم از جهات زیادی بهش غلبه کردیم
‫فقط چون هیچ کدوم ما تنهایی قدم نزد.
‫اگه گوش بدید به کلمات "تو هیچ گاه تنها قدم نخواهی زد."
‫شبیه داستان کشورمون می مونه.
‫هرچقدر هم که شرایط سخت بشه...
‫باید باور داشته باشید...
‫که یک روز اوضاع بهتر می شه.
‫دوست دارم یه شال گردن بگیرم.
‫بسیار خوب، کدومش...
‫کشور می تونه از نو متولد بشه.
‫این اشعار می تونن نه تنها به طرفداران
‫بلکه به مردم در هر طبقه از زندگی الهام ببخشن.
‫- سلام پسر. ‫- سلام مسی.
‫صبر کن، ما اهل رواندا هستیم بچه ها.
‫- آره؟ آره؟ ‫- آره، اومدیم بازی رو تماشا کنیم.
‫این کلمات می تونن قدرت زنده موندن بدن...
‫تا هرگز امید رو از دست ندیم.
‫♪ در این طوفان ♪
‫♪ آسمانی طلایی است ♪
‫♪ و چکاوکی به قشنگی ♪
‫♪ می خواند ♪
‫♪ در باد به راهت ادامه بده ♪
‫♪ زیر باران به راهت ادامه بده ♪
‫♪ اگر رویاهایت در شرف نابودی ♪
‫♪ و زوال قرار گرفت ♪
‫♪ ادامه بده ♪
‫♪ با امید ♪
‫♪ در قلبت ♪
‫♪ و هیچ گاه تنها ♪
‫♪ قدم نخواهی زد ♪
‫♪ تنها قدم نخواهی زد ♪
‫♪ تنها ♪
‫♪ با امید ♪
‫♪ در قلبت ♪
‫♪ و هیچ گاه ♪
‫♪ تنها ♪
‫♪ قدم نخواهی زد ♪
‫♪ و هیچ گاه ♪
‫♪ تنها ♪
‫♪ قدم نخواهی زد ♪